Pnömoni halk ortasında bilinen ismiyle zatürre, akciğer dokusunun iltihaplanmasına yol açar. Bilhassa kış aylarında görülen en öldürücü enfeksiyon hastalıklarından biridir…
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, bugünlerde görülme sıklığı artan hastalıkla ilgili farkındalığın değerine dikkat çekerek, hayati bilgiler paylaştı:
Vücuda nasıl yayılır?
Bakteriler başta olmak üzere çeşitli mikroorganizmalara bağlı olarak meydana gelir.
Hastalık çoğunlukla, hastanın kendi ağız, boğaz yahut sindirim kanalında bulunan mikropların akciğere ulaşmasıyla meydana gelir. Olağan durumda hastalığa neden olmayan bu mikroplar, bağışıklığı zayıflamış şahıslarda pnömoni oluşturur.
Kimler risk altında?
İleri yaş, kronik hastalıklar (KOAH, bronşektazi, akciğer kanseri, karaciğer hastalıklar, böbrek yetersizliği, şeker hastalığı, şuur kaybıyla seyreden nörolojik hastalıklar, yemek borusu hastalıkları, kanser hastalığı), sigara kullanımı, alkol, kusma ve aspirasyon, uzun periyodik ameliyatlar, grip ve çok soğuğa maruz kalma risk faktörleridir. Bebeklerde, çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı olanlarda hastalık yaygın ve öldürücüdür.
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk
Bulaşıcı mıdır?
Zatürreye sebep olan bakteri, virüs ve mantarlar, yakın temas sonucunda ve teneffüs yoluyla alınır. Hasebiyle zatürre bulaşıcı hastalıklar sınıfına girer. Bilhassa kalabalık alanlarda daha süratli yayılır.
Nelere yol açabilir?
Zatürre mikrobu (pnömokok) akciğer enfeksiyonu dışında sepsis, menenjit, sinüzit, orta kulak iltihabı yaparak önemli enfeksiyonlara ve bilhassa yaşlılarda sık ölümlere neden olmaktadır.
Bu belirtileri ciddiye alın
Titreme ile yükselen ateş, öksürük, balgam, göğsün yanlarında ağrı, bazen nefes darlığı ve bedende morarmalar en sık belirtilerdir. Hastalık bir üst teneffüs yol enfeksiyonu üzere başlayıp pnömoni ile sonlanabilmektedir.
Genel durum epeyce bozuktur. Pas rengi balgam, balgamda kan görülmesi değerli belirtilerdir.
Hastanın teneffüs sayısı artmıştır. Bilhassa yaşlılarda hastalık ateş olmadan seyredebilir.
Yaşlı bir hastanın genel durumunda bozulma, şuurunda bir değişiklik, ruhsal durumunda bir farklılık pnömoniyi düşündürmelidir.
Gripten sonra dikkatli olun!
Grip ve zatürre kış aylarının en sık görülen iki hastalığıdır. Grip bilhassa yaşlılarda zatürreye yol açabilmektedir.
Yani grip sonrası viral zatürre gelişebilir. Bu nedenle gripte bağışıklığın güçlü tutulması kıymetlidir. Bazen de grip sonrası ortaya çıkan teneffüs yollarındaki değişiklikler ve bağışıklık sisteminin bozulması sonucu ‘süper enfeksiyon’ denilen bakterilerin de tabloya eklenmesiyle hastalık ağırlaşmaktadır.
Teşhisi kolay mıdır?
Hastalığın tanısı kan testleri, akciğer grafisi ve balgam kültürüyle konabilir. Tedavide uygun antibiyotikler ve destekleyici ilaçlar kullanılır. Bol sıvı tüketimi, istirahat ve ilaçların nizamlı kullanımı düzgünleşme sürecini hızlandırır. Gerekirse hastane yatışı da yapılabilir.
Nelere dikkat edilmeli?
Hastalığa karşı; grip ve zatürre aşılarının yanı sıra sık sık el yıkamanın, hastalıklı bireylerden uzak durmanın, hasta şahısların ferdî eşyalarının kullanılmamasının ehemmiyeti büyüktür. İstikrarlı beslenme, sigara ve alkol kullanmama, gerilimi azaltma, altta yatan kronik ve nörolojik hastalıkların uygun halde tedavisi de son derece değerlidir.
En tesirli korunma yolu
Pnömoni en sık ve öldürücü enfeksiyon hastalıklardan biridir. Aşı son derece esirgeyicidir. Bilhassa risk faktörü olan şahısların kesinlikle yaptırması önerilmektedir.
18 yaş ve sonrası bağışıklığı baskılanmış hastalar (kanser, kronik böbrek yetersizliği, nefrotik sendrom, kronik karaciğer hastalığı), kalp hastalığı olan şahıslar, dalağı çıkarılanlar, beyin omurilik sıvısı kaçağı olanlar, şuur kaybı ile seyreden nörolojik hastalığı olanlar, çok sigara içenlerde, astımı olanlarda ve diyabetik hastalarda pnömoni aşısının yapılması bilhassa önerilmektedir.
Risk faktörü olan şahıslarda 18-65 yaşları ortasında 1-2 doz, 65 yaş sonrası ise herkese bir defa yapılmalıdır.
Aşı yılın rastgele bir periyodunda yapılabilir ve en az 5 yıl kollayıcıdır.
