ABD-İran sınırındaki tehlikeli restleşmede diplomasi masası daha kurulmadan çatırdadı.
İstanbul’da planlanan görüşmelerin yeri ve formatı değişti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile nükleer bahisli görüşmelerin cuma günü saat 10’da Umman’da yapılacağını duyurdu. Beyaz Saray’dan bir yetkili de görüşmelerin yeri ve saatini doğruladı.
ABD’Lİ YETKİLİ: GÖRÜŞME CUMA GÜNÜ UMMAN’DA
ABD basınının ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde ise Arap ve Müslüman başkanların devreye girerek Trump idaresine Amerika’nın görüşmelerden çekilmesi tehdidini hayata geçirmeme davetinde bulunduğu ve bunun üzerine ABD’nin Umman’da görüşmeyi kabul ettiği belirtiliyor.
Axios’a konuşan üst dizey bir ABD’li yetkili, “İran ne diyor bir kulak vermemizi istediler. Biz muvaffakiyet bahtı konusunda kuşku ile bakıyoruz” derken bölgeden en üst seviyelerde 9 ülkeden Beyaz Saray’a bir bildiri ilettiği ve İran’la Umman’da görüşmelerin yapılması istikametinde davette bulunduklarını belirtti.
Bir öteki ABD’li yetkilinin ise Trump idaresinin bölgedeki müttefiklerini duyduğu hürmetten bu görüşmeyi gerçekleştireceği ve diplomasiye devam etmeye karar verdiği tabir ediliyor.
TRUMP’TAN İLK AÇIKLAMA
ABD Başkanı Donald Trump yaşanan gelişmelerin akabinde yaptığı birinci açıklamada şu sözleri kullandı:
“İran kaos içerisinde, protestocuları destekliyoruz. İran’ın nükleer programını yine başlatmaya çalıştığını
duydum. Uçaklarımızı tekrar yollarız. İran’ın dini lideri Hamaney endişelenmeli”
“ABD YER VER FORMATIN DEĞİŞMESİNİ REDDETTİ” İDDİASI
Axios haber platformu iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Washington idaresinin, İran’ın görüşmelerin İstanbul yerine Umman’da ve sırf ikili formatta yapılması tarafındaki talebini geri çevirdiğini ve görüşmelerin iptal edildiğini yazmıştı.
Aa muhabirine bilgi veren İranlı diplomatik kaynak, ABD ile müzakere öncesi temasların kötüleştiğini ve görüşmelerin cuma günü yapılmayabileceğini tabir etmişti.
TAHRAN: BASKILARA BOYUN EĞİLMEYECEK
Katar basınına konuşan üst seviye bir İranlı yetkili, ABD’nin cuma günü yapılması planlanan görüşmenin yerinin ve formatının değiştirilmesini reddettiği istikametindeki çıkan haberlere değinerek, bunun ABD’nin sürece yönelik önemli olmadığını gösterdiğini söyledi.
Yetkili, “Nükleer belge dışındaki hiçbir mevzuda müzakereyi kabul etmeyeceğiz. Görünen o ki, diplomasinin aykırısı olan ve sertlik yanlısı çevreler, ABD’nin müzakerelere ait karar alma sürecinde giderek daha tesirli hale geliyor” tabirlerini kullandı.
Lübnan basınının İranlı bir kaynağa dayandırdığı haberde ise İran’ın müzakereye hazır olmayı sürdürdüğü belirtilerek, ABD ile yapılacak olası görüşmelerde nükleer evrak çerçevesi dışındaki bahislerin gündeme getirilmesine müsaade verilmeyeceği vurgulandı. Kaynak ayrıyeten, üzerinde uzlaşılan müzakere formülü ve çerçevesinin değiştirilmesine yönelik baskılara boyun eğilmeyeceğini ve bu taraftaki teşebbüslere cevap verilmeyeceğini söyledi.
ABD DIİŞLERİ BAKANI: YERİ NETLEŞTİRMEK İÇİN ÇALIŞIYORUZ
Konuyla ilgili son açıklama ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan geldi. Rubio, İran’la görüşmelerin nerede yapılacağını netleştirmek için hala çalıştıklarını belirtirken, “Eğer İranlılar Cuma günü görüşmek isterse biz hazırız” tabirlerini kullandı.
Rubio ayrıyeten, müzakerelerin manalı bir sonuca ulaşabilmesi için balistik füzeler konusunun da görüşmelere dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
İKİ ÜLKENİN FARKLI TALEPLERİ VAR
ABD’nin talepleri ortasında İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun büsbütün ülke dışına çıkarılması bulunuyor. İkinci olarak da balistik füze programının sonlandırılması ve bölgedeki İran takviyeli güçlere sağlanan kaynağın sona ermesi.
Reuters haber ajansına konuşan İranlı bir yetkiliye nazaran ise İran, müzakerelerin kapsamını da daraltma gayesinde. Tahran’ın talebi, bölge ülkeleri olmadan sırf Washington idaresiyle ikili bir müzakere masası oluşturmak. İkincisi ise nükleer program dışında öbür hiçbir mevzuyu ele almamak.
YİNE ARAKÇİ VE WİTKOFF MASADA OLACAK
Amerikan tarafından masaya oturacak isimlerin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’ın olacağı belirtiliyor. İran tarafından ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve beraberindeki heyet katılacak.
KISA MÜDDETLİ TANSİYON YAŞANDI
Gerilim daha müzakere başlamadan İran kıyılarına 800 kilometre uzaklıkta tırmandı. Amerikan Merkez Komutanlığı, USS Abraham Lincoln Gemisi’nden kalkan bir F-35 savaş jetinin İran dronunu düşürdüğünü açıkladı.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Fars ise Şehit-139 tipi dronun keşif ve gözetleme misyonunu muvaffakiyetle yerine getirdiğini duyurdu.
Amerikan Bayraklı bir ticari gemi de İran İhtilal Muhafızları tarafından tehdit edildi. Centcom’a nazaran, gemiye motorunu kapatması buyruğu verildi. Lakin gemi rotasına tam gaz devim etti. Bölgedeki Amerikan savaş gemilerinden biri ticari gemiye inançlı noktaya kadar eşlik etti.
