Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara nazaran, Bursa’daki bir iş yerinde 2007’de çalışmaya başlayan emekçi, 2014’te işten çıkarıldı. İşten çıkarılmasının haklı bir sebebinin bulunmadığını belirten personel, işe iade davası açtı lakin “diğer emekçilere sataşma” kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle davası reddedildi.
İş yerinde faaliyet gösteren iki sendika ortasındaki yetki uyuşmazlığı nedeniyle 2012 ile 2014 ortasını kapsayan periyotta TİS imzalanamadığını, işten atılmasından sonra 2015’te TİS imzalandığını belirten emekçi, geriye dönük haklarının verilmesi isteminin de reddedilmesi üzerine hak ihlali teziyle AYM’ye başvurdu.
Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, müracaatçı personelin Anayasa’nın 51. hususunda garanti altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için tekrar yargılama yapılmak üzere evrakın Bursa 4. İş Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Ayrıyeten çalışana 34 bin lira manevi tazminat ödenmesi kararlaştırıldı.
Kararın gerekçesinden
AYM’nin kararında, Anayasa’nın 53. unsurunda ekonomik ve toplumsal durum ile çalışma kurallarını düzenlemek hedefiyle emekçiler ve patronların TİS yapma hakkına sahip olduğu kaydedildi.
TİS yapma hakkının sendikalar vasıtasıyla kullanılabileceğine işaret edilen kararda, “işçilerin kısmen yahut büsbütün TİS’ten yararlanamamasına yol açan uygulama yahut yorumların Anayasa’ya alışılmamış olduğu” vurgulandı.
Kararda, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereği, TİS’in imza ve yürürlük tarihleri ortasında iş mukavelesi sona eren çalışanların de iş mukavelelerinin sona erdiği tarihe kadar yararlanma hakkının olduğu bildirildi.
Başvuru konusu olayda, anayasal ve yasal garantilere ters olarak müracaatçı personelin 2012 ile 2014 ortasındaki periyoda ilişkin TİS’in 2015’te imzalanması nedeniyle haklarından faydalandırılmadığı belirtilen kararda, bunun TİS’e eklenen “sadece iş yerinde çalışanların yararlanabileceği” istikametindeki karar olduğu söz edildi.
Mevcut durumun Anayasa’ya alışılmamış olduğu ve hak ihlali sonucunu doğurduğuna dikkati çekilen kararda, şu tabirler yer aldı:
“Başvurucu, kapsam dışı bırakılarak iş kontratının sona erdiği tarihe kadar olan TİS kararlarından yararlandırılmamıştır. Buna rağmen mahkemelerce ilgili ve kâfi bir münasebet ortaya konulmadan müracaatçının davasının reddedilmesi, sendika hakkının gerektirdiği tesirli yargısal inceleme bağlamında devletin olumlu yükümlülükleriyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan münasebetlerle Anayasa’nın 51. hususunda garanti altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”
