Rahim ağzı kanseri, rahmin vajina ile birleştiği ve tıbbi olarak serviks ismi verilen bölgede hücrelerin denetimsiz ve sistemsiz çoğalmasıyla ortaya çıkan önemli bir hastalıktır. Dünya genelinde bayanlarda göğüs kanserinden sonra en sık görülen kanser cinslerinden biridir… Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Başar Önal, 1-31 Ocak Rahim Ağzı kanseri Farkındalık Ayı kapsamında; hastalığın nedenleri, risk faktörleri, belirtileri yeni tarama ve tedavi usulleri hakkında değerli bilgiler paylaştı.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Başar Önal
Erkekler de aşılanmalı
Erkeklerde de HPV aşısı yaptırılması önerilmelidir. HPV virüsü erkeklerde de genital organ, ağız boğaz yolunda kanserlere yol açabileceği üzere genital bölgede ve ağız boğaz yolunda siğillere de neden olmaktadır. En ideali kız erkek ayrımı yapılmadan 9-14 yaşları ortasında bütün çocukların aşılarının tamamlanması olacaktır.
En güçlü korunma yolu: HPV AŞISI
HPV aşısı rahim ağzı kanserine karşı yaklaşık yüzde 90 oranında koruyuculuk sağlar. Ülkemizde 9 HPV tipini kapsayan aşı mevcuttur. Aşı, rahim ağzı kanserinin yanı sıra genital siğillere karşı da müdafaa sağlar. HPV aşısı birçok ülkede ulusal aşı programında yer almaktadır. Türkiye şimdi bu programa dahil olmadı fakat bu aşı 9–12 yaş kız ve erkek çocuklara, ayrıyeten 45 yaşına kadar bayanlara önerilmektedir.
NASIL ÖNLENEBİLİR?
Rahim ağzı kanseri, erken teşhis ve gözetici sıhhat uygulamalarıyla büyük ölçüde önlenebilir. Bunun en tesirli yolları HPV aşısı olmak ve tertipli tarama testleri (Pap Smear ve/veya HPV testi) yaptırmaktır.
Aşı, kansere en sık neden olan HPV tiplerine karşı müdafaa sağlar ve ülkü olarak cinsel aktivite başlamadan evvel uygulanır. Tarama testleri ise kanser öncüsü lezyonları yahut erken evre kanseri tespit ederek erken tedaviye imkan tanır.
Tarama testleri hayat kurtarır
Erken teşhis tedavi muvaffakiyetini besbelli halde artırır. Tüm bayanlar nizamlı jinekolojik denetimlerini aksatmamalı. HPV aşısı yapılsa bile tarama testleri ihmal edilmemeli. Rahim ağzı kanseri taramasında PAP Smear ve HPV testleri büyük değer taşır.
Yaşa nazaran önerilen tarama programları ise şöyledir: n 21 yaş altı: Tarama önerilmez
-21–25 yaş: 3 yılda bir PAP smear
-25–29 yaş: 5 yılda bir HPV testi (alternatif)
-30–65 yaş: 3 yılda bir PAP smear yahut 5 yılda bir PAP smear + HPV (co-test)
-65 yaş sonrası: Özel durumlar dışında tarama sonlandırılır
Tedavi hastalığın evresine nazaran planlanır
Tarama testlerinde kuşkulu bulgular saptanması halinde kolposkopi ve biyopsi süreçlerinin yapılır. Elde edilen patoloji sonuçlarına nazaran sırf takip, soğuk ve sıcak (leep) konizasyon (rahim ağzı kanal dokusunun bistüri ile koni halinde cerrahi olarak çıkarılması işlemleri) ya da hastalığın evresine nazaran cerrahi ve radyoterapi üzere tedavi seçenekleri planlanır.
Erken evrelerde belirti vermiyor
Rahim ağzı kanseri, her yıl Avrupa’da yaklaşık 50 bin, dünyada ise 500 bin bayana teşhis konulmasına neden oluyor. Avrupa’da her yıl 25 bin, dünyada ise 250 bin bayan bu hastalık nedeniyle hayatını kaybediyor. Hastalık bilhassa 30–55 yaş aralığında daha sık görülüyor ve erken evrelerde çoklukla belirti vermiyor.
İleri evrelerde bu işaretlere dikkat!
Rahim ağzı kanseri ileri evrelerinde kimi uyarıcı belirtilerle kendini gösteriyor. İşte o işaretler:
-Düzensiz vajinal kanamalar
-Cinsel alaka sonrası kanama
-Menopoz sonrası kanama
-Pelvik ağrı
-Kötü kokulu vajinal akıntı
-İdrar problemleri
-Yorgunluk, halsizlik ve kilo kaybı
Vakaların yüzde 99’undan HPV sorumlu
Rahim ağzı kanserlerinin yüzde 99,7’si İnsan Papilloma Virüsü (HPV) kaynaklıdır. HPV cinsel yolla bulaşan ve 100’den fazla tipi bulunan yaygın bir virüstür. Bilhassa HPV tip 16 ve 18, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70–80’inden sorumludur. Birtakım HPV tipleri genital siğillere de yol açabilir.
En çok kimler risk altında?
HPV enfeksiyonu birden fazla vakit bağışıklık sistemi tarafından 2 yıl içinde bizatihi temizlenir. Lakin şu kümeler yüksek risk altındadır:
-Sigara kullananlar
-Erken yaşta cinsel hayata başlayanlar
-Çok sayıda cinsel partneri olanlar
-Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler
-Sağlıksız beslenen ve çok kilolu kadınlar
Aile hikayesi ve genetik faktörler de riski artırabilir.
