SON DAKİKA… MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Suriye’de yaşanan gelişmelere ait yazılı bir açıklama yaptı.
Açıklamanın SDG lideri Mazlum Abdi’nin, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile yapılacak üçlü toplantıya katılmak üzere Şam’a gittiği saatlerde yapılması dikkat çekti.
Bahçeli 10 unsur ile Suriye alanına bakışlarını duyurdu.
Bahçeli açıklamasında şu sözlere yer verdi:
“Suriye’de SDG’nın, ülkenin kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinde fiilî denetim alanları oluşturması, tekrar inşa ve istikrar sürecinin önündeki en temel mahzurlardan biri hâline gelmiştir. Ahmed el-Şara liderliğindeki yeni Suriye idaresi, kesimli yapıyı sona erdirerek merkezi devlet otoritesini yine tesis etmeyi temel öncelik olarak belirlemiştir. Bu çerçevede 10 Mart 2025 tarihinde SDG ile varılan mutabakat, örgütün silahlı varlığının sona erdirilmesi ve devlet kurumlarına entegrasyonu açısından kıymetli bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiştir. Fakat ortadan geçen yaklaşık on ayda SDG elebaşlığı, mutabakatın ruhu ve kararlarıyla açık biçimde çelişen bir tavır sergilemiş; özerklik ve federasyon taleplerini gündemde tutarak süreci oyalamaya çalışmıştır. Bu yaklaşım, Şam idaresi tarafından Suriye’nin toprak bütünlüğüne yönelik açık bir tehdit olarak algılanmıştır.
Merkezi hükümetin bu süreçteki tavrını güçlendiren en kıymetli faktörlerden biri, Türkiye’nin Suriye’nin üniter yapısına verdiği açık ve kararlı dayanak olmuştur. Suriye merkezî hükumetinin, uzlaşılan mutabakat mucibince SDG’nin varlığını sonlandırması ve merkezi idareye entegre olmasına yönelik davetine SDG elebaşı Mazlum Abdi, İsrail’den aldığı takviye ve tahrik sonucu olumlu karşılık vermemiştir. Mazlum Abdi, özerklik/federasyon talebini lisana getirmekle Şam idaresinden taviz alma teşebbüslerinde bulunmuşsa da Şara idaresi ülkede siyasi birlik ve hudut bütünlüğünün tesisinde kararlı davranmıştır. Türkiye’nin de her fırsatta Suriye’nin üniter bir yapıya sahip olması gerektiğine dair telaffuzda bulunması, Şara’ya güç vermiş ve SDG tarafının ayak diremesine karşı merkezi hükümeti cesaretlendirmiştir.
SDG’nin 10 Mart mutabakatının gereklerini yerine getirmemesi, hem Ankara’dan hem de Şam’dan önemli reaksiyonların yükselmesine sebep olmuştur. 2025 yılının son günlerinde başlayan askeri hareketlilik, Halep’te hala silahlı ögelerini tutan SDG’ye karşı operasyonların başlatılmasıyla yeni bir etaba geçmiş, Halep kısa müddette SDG’li terörist ögelerden ve ona takviye çıkan Esad rejimi kalıntılarından temizlenmiştir. Halep’in doğusuna gerçek hareket eden Suriye ordusu, son olarak Fırat Nehri’nin batısında SDG işgalindeki Deyr Hafir’den sonra Meskene’yi ve 34 köy ve kasabayı denetimine almış, Suriye ordusu ögeleri birliklerini Rakka’nın güneybatısında toplamaya başlamıştır. Suriye ordusu, 17 Ocak sabah saatlerinde, Fırat’ın batısındaki bölgenin askeri kapalı bölge ilan edildiğini duyurmuş, bölgedeki sivilleri PKK terör milislerinin mevzilerinden ve SDG’nin müttefiki devrik rejim kalıntılarından derhal uzak durmaya çağırmıştır.
Suriye ordusunun SDG/PKK karşısında alanda gösterdiği üstünlük, Şam idaresinin ülkenin tamamında denetimi sağlama iradesini ortaya koymakla kalmamış, SDG’nin argüman ettiği kadar güçlü ve faal olmadığı gerçeğini de ifşa etmiştir. Öteki yandan, SDG’nin denetim ettiği bölgede yaşayan birçok Kürt ve Arap aşiretinin SDG’nin varlığından rahatsızlık duyduğu, Şam idaresinin egemenliğini tercih ettiği ve Suriye Ordusu ile SDG ortasında yaşanacak mümkün bir çatışmada Şam tarafının yanında yer alacağı bu süreçte daha net anlaşılmıştır. Suriye ordusunun 17 ve 18 Ocak tarihlerinde Rakka’ya gerçek ilerlediği süreçte birçok aşiret üst üste Suriye merkezi idaresinin yanında olduğunu açıklamıştır.
Doğru olan da budur, çünkü Suriye’de Kürtler diğer SDG diğerdir. SDG terör örgütüdür ve Suriye Kürtlerini temsil etmemektedir. Bu gelişmeler, SDG’nin çoğunluğu Araplardan oluşan bir coğrafyayı silah zoruyla denetim altında tutamayacağını ve tutmak istese de Şam idaresi ile SDG’ye karşı çıkan lokal ögelerin işbirliğiyle SDG’ye fırsat verilmeyeceğine işaret etmiştir. Bu tablo, SDG/PKK açısından vaktin artık lehlerine işlemediğini göstermektedir. Gerçekten 17 Ocak tarihinde SDG terör örgütü ismine Mazlum Abdi’nin “Dost ülkelerin ve arabulucuların davetleri üzerine; entegrasyon sürecini tamamlama konusundaki düzgün niyetimizi göstermek ve 10 Mart mutabakatının hususlarını uygulamaya olan bağlılığımız gereği; Fırat’ın doğusuna çekilme kararı aldıklarını” açıklaması Suriye ordusunun caydırıcılığı çerçevesinde olsa da 10 mart mutabakatının yerine getirilmesi bakımından kıymetli bir evredir. Şam idaresi, alanda direkt ve kapsamlı bir askerî çatışmaya girmeden; siyasi meşruiyetini, bölgesel istikrarları ve mahallî ögelerin memnuniyetsizliğini kullanarak SDG’nin hareket alanını daraltan bir strateji izlemektedir.
Bu yaklaşım, merkezi otoritenin tekrar tesisine yönelik kararlılığın yalnızca telaffuz seviyesinde kalmadığını, evreli ve denetimli bir planlamaya dayandığını ortaya koymaktadır.
SDG’nin özerklik yahut federasyon ısrarı, alandaki sosyolojik gerçeklikle giderek daha fazla çelişmektedir. Denetim ettiği alanların büyük kısmında Arap nüfusun yükte olması, lokal aşiretlerin dışlayıcı ve ideolojik bir yapı olarak algıladıkları SDG idaresine aralıklı yaklaşmaları ve ekonomik–askerî yükümlülüklerden kaynaklanan rahatsızlıklar, örgütün toplumsal tabanını zayıflatmaktadır. Bu durum, SDG’nin uzun vadede silahlı sıkıntı yoluyla mevcut statükoyu devam ettirmesinin sürdürülebilir olmadığını göstermektedir. Öte yandan Türkiye’nin, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve üniter yapısına ait dengeli ve net söylemi, alandaki denklemi direkt etkilemektedir. Ankara’nın bu yaklaşımı, hem Şam idaresinin elini güçlendirmekte hem de SDG’nin dış takviye beklentilerini sınırlayan bir caydırıcılık üretmektedir. Türkiye’nin güvenlik hassasiyetlerini merkeze alan bu tavır, SDG’nin “koruyucu şemsiye” arayışlarını da giderek daha kırılgan hâle getirmektedir. Bu çerçevede bakıldığında, SDG’nin önünde üç temel seçenek bulunduğu söylenebilir: Bunlar; Merkezi hükümetle bütünleşmeyi kabul ederek silahlı ve siyasi savlarından geri adım atmak; Mevcut statükoyu sürdürmeye çalışarak askerî ve siyasi baskının giderek artmasını göze almak; Dış aktörlere dayanarak vakit kazanmaya çalışmaktır.
Mevcut bölgesel konjonktür ve alandaki güç istikrarları ile yaşanan gelişmeler SDG/PKK’nın argüman ettiği ölçüde güçlü, vazgeçilmez ve alternatifsiz bir aktör olmadığını; bilakis, merkezi devlet otoritesi, bölgesel aktörlerin tavrı ve lokal sosyolojik dinamikler karşısında giderek sıkıştığını göstermektedir. Münasebetiyle tek ve makul seçenek: Suriye’nin birlik ve bütünlüğünde karar kılmak ve 10 Mart mutabakatının gereklerini tam manasıyla yerine getirmektir. Çatışmanın kimseye yarar getirmeyeceği ortadadır. Suriye’nin yine yapılanmasının anahtarı Suriye ordusunun tek bir çatı altında bütüncül bir formda toplanmasıdır. Suriye ordusunun yine yapılanması için çatışma devrinden kalan alışkanlıklar sona ermelidir. YPG/SDG ve altındaki tüm yapılanmalar süratle ve büsbütün feshedilmeli, ilgili kurumlara geri dönüşü olmayacak biçimde bağlanmalıdır. Önümüzdeki süreçte, Suriye alanında belirleyici olacak öge, silahlı dayatmalar değil; merkezi otoritenin yine inşası ve mahallî ögelerin bu sürece ne ölçüde entegre edileceğidir.
Şara’nın Kürt lisanı ve kültürüne ait yaptığı açıklama ve imzaladığı 13 sayılı kararnameyle; Suriyeli Kürt vatandaşların Suriye halkının asli ve ayrılmaz bir kesimi, kültürel ve dilsel kimliklerinin çokluk içinde birlik taşıyan Suriye ulusal kimliğinin vazgeçilmez bir ögesi olduğunu belirtmiş olmasının birlik ve istikrarın tesisi için olumlu tesiri olacaktır. Kelam konusu kararname, üniter yapı tesis etmeye ve terör örgütlerinin denetim alanlarını bertaraf etmeye yönelik kararlılığın toplumsal mutabakatla desteklenmek istendiğini göstermiştir. Toplumsal uzlaşma ve birliğin güçlendirilmesine yönelik olumlu bir adım olan kararname, SDG’ye yönelik bir taviz olmayıp tam bilakis SDG’nin “Kürtlerin temsilcisi” olduğu istikametindeki temelsiz tezini zayıflatan bir gelişme olmuştur. Kürtlere ait kararlar içeren kararnamenin, “Suriye Vatandaşlığı” kavramının güçlendirilmesi, daha geniş kitleler tarafından benimsenmesi ve etnik temelde ayrılıkçılık talep eden görüşlerin zayıflatılması üzere tesirleri olacaktır.
Bu kararname, Suriye’de yaşayan “Türkmen” üzere öbür etnik kökenli ögelerin aleyhine bir durum olmayıp, yeni Suriye Cumhuriyeti Anayasası hazırlanırken, Türkmenler üzere asli ögelerin kültürel haklarının görmezden gelinemeyeceğine işaret etmektedir. Çünkü Kürtlere sunulan bu hakların aşikâr bir kümeye yönelik imtiyaz olarak değerlendirilmesinin ulusal birlik ve beraberliği riske atabileceği açıktır ve bu bahiste dikkatli olunmalıdır. Bu doğrultuda vatandaşlık hakkını elde edememiş ve kimliksiz kalmış Kürtler ile Kürt lisanı konusundaki düzenlemelerin ülke genelinde başka kümeler için de birebir formda yapılması, Suriye genelinde demokratik ve kapsayıcı bir kültürel ve siyasal atmosfer oluşmasını sağlayacaktır.
Bununla birlikte 10 Mart mutabakatının bir an evvel tüm unsurları ile uygulanması için adımlar ciddiyetle atılmaya devam edilmelidir. SDG’nin Fırat’ın batısından çekilmiş olması kıymetlidir ve Suriye hükümeti kısa müddette bu bölgelerde istikrarı büsbütün sağlayabilecek ve hayatı olağanlaştıracaktır. Ama Fırat’ın batısıyla da sonlu kalınmamalı, Irak’takine benzeri bir federasyon peşinde koşma hayalinden vaz geçilmelidir. Suriye, Fırat’ın batısı ve doğusu biçiminde yapay, coğrafik yahut etnik bölünmelerle parçalanmamalıdır. Suriye Hükümeti tüm Suriye sathında hükümran olmalı, her yere hizmet götürmeli, doğal kaynakları denetim etmeli ve istikrarı sağlamalıdır. Suriye’nin toprak bütünlüğü ve siyasal birliği çerçevesine muhalif olabilecek rastgele bir model yerine Suriye’nin iştiraklere vurgu yapan demokratik temelde, kapsayıcı ve uzlaştırıcı bir Cumhuriyet olarak inşa edilmesi sağlanmalıdır.”
