Ali Can POLAT / Gökmen ULU
1-Gidengelmez Dağları’nda maden arama müsaadesi çıktı
Türkiye’de doğal alanlar, çabucak her gün yeni bir madencilik projesine açılıyor. 1984’te imzaladığımız Bern Sözleşmesi’yle muhafaza altında olan ve birçok tipe mesken sahipliği yapan Gidengelmez Dağları’ndaki Yaban Hayatı Geliştirme Alanı da bu süreçten kaçamadı.
KAÇAMAYANLAR
İktidara yakınlığıyla bilinen Cengiz Holding, bölgede bulunan Eti Alüminyum tesisini büyütmek gayesiyle başvuruda bulundu. Tarım Bakanlığı ise proje için “ÇED gerekli değildir” kararı verdi. Holding, bölgeye ziyan vermeyeceğini öne süren noter onaylı bir taahhütname sundu.
Konya’daki Seydişehir Noterliği’nde onaylanan bu taahhütname, çevrecilerin reaksiyonunu çekti. Dokümanda bilimsel temelden uzak sözler yer aldı.
ONAY KATİPTEN
Taahhütnamede noterin kendi imzası bulunmuyor. Taahhütnameyi başkatip imzaladı. Bu durum “Noter sorumluluk almaktan mı kaçıyor?” sorusuna neden oldu.
Cengiz Holding’in iştiraki Eti Alüminyum’un, Konya ile Antalya ortasındaki Gidengelmez Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’ndaki maden arama faaliyetleri için başlangıçta 0,2633 hektar olan çalışma alanı, yapılan müracaatla 447,5 hektara çıkarılıyor.
DELİP PATLATACAK
Öte yandan ÇED Müracaat Raporu’nda, bölgede açık ocak metoduyla çalışılacağı açıkça belirtildi. Raporda, boksit ocağının sert formasyona sahip olması nedeniyle hafriyatın iş makineleriyle yapılamadığı, bu nedenle üretimin delme ve patlatma metoduyla gerçekleştirileceği söz edildi. Buna nazaran patlatma sonucu yüzeyden ayrılan gerecin iş makineleriyle yükleneceği kaydedildi.
Köyler, ormanlar ve endemikler tehlikede
-Maden hududu Değirmenlik Köyü’ne 300 metre, Salihli Köyü’ne 3 kilometre, Süleymaniye Köyü’ne 1 kilometre aralıkta olacak.
-Patlatma yapılacak bölgedeki Akseki ve İbradi Ormanları, “Önemli Tabiat Alanı” içinde.
-Colchicum inundatum, Ornithogalum macrum, Silene isaurica üzere bitkiler sırf bu bölgede yetişiyor.
2-Trabzon’daki yeni havaalanını aldı
Trabzon’da dolgu alan üzerine inşa edilmesi planlanan Trabzon Yeni Havalimanı projesinin altyapı ihalesi sonuçlandı. İhale 48.2 milyar TL bedelle, iktidara yakın Cengiz İnşaat–ASL İnşaat iştirakine verildi.
2026 Kamu Yatırım Programı’nda yer alan projeye nazaran, Trabzon Yeni Havalimanı için 2029 yılına kadar toplam 68 milyar 980 milyon TL harcanacak.
SINIRLI REKABET
Halk Tv’den Cengiz Karagöz’ün haberine nazaran Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenen ihale, 20 Aralık 2025’te, rekabeti sınırladığı gerekçesiyle sıkça eleştirilen pazarlık yolu ile gerçekleştirildi. İhaleye yedi firma teklif sundu, bunlardan sadece dördünün teklifi geçerli sayıldı.
İhaleyi, iş insanı Mehmet Cengiz’e ilişkin Cengiz İnşaat kazandı. Projenin, ASL İnşaat ile iştirak halinde yürütüleceği bildirildi. ASL İnşaat’ın ise eski AKP Rize milletvekili Abdülkadir Kart’a ilişkin olduğu söz ediliyor.
3 MİLYON M2
Projeye nazaran Trabzon Yeni Havalimanı kapsamında 234 bin metrekare apron, 41 bin 150 metrekare mütemmim tesis, 3 bin 250 metre uzunluğunda pist, 204 bin 150 metrekare taksi yolu ve 59 bin 850 metrekare terminal binası inşa edilecek. Yaklaşık 3 milyon metrekarelik dolgu alanı üzerine kurulması planlanan havalimanının, yıllık 4 milyon yolcu kapasitesine sahip olması hedefleniyor.
Söz: Hayvanları yakalayıp uzağa taşıyacağız
Mehmet Cengiz noterde şunları taahhüt etti:
-Gürültüyü azaltmak için jeneratörler yalıtımlı olacak, korna kullanılmayacak, patlatma öncesi ikaz sesleri verilecek.
-Toz oluşumuna karşı yollar günde üç defa sulanacak.
-Yaban hayvanları görülmesi halinde sesle uzaklaştırılacak, yakalanabilenler en az 2 kilometre uzağa taşınacak.
-Bern Mukavelesi ile korunan cinsler için özel hassasiyet gösterilecek.
-İnsan kaynaklı gürültüyü azaltmak maksadıyla çalışanlar telsiz kullanacak.
-Yol imali ve faaliyetler hayvanların üreme periyotları gözetilerek yürütülecek.
-Çalışma saatleri 00.00–06.00 ortasında duracak, en fazla 16 saat çalışılacak.
-Madencilik faaliyetlerinin hayvanların su kaynaklarını etkilememesi hedeflenecek.
3- Hakim müsaadesi iptal etti genel müdürlük çabucak geri verdi
Cengiz Holding’in Çanakkale’nin Çan ilçesine bağlı Halilağa Köyü yakınında faaliyete geçirdiği bakır madeni, bölgede önemli ekolojik tahribata yol açtı. Proje kapsamında orman alanları yok edilirken, köylülerin tarım yerleri kamulaştırıldı ve Hacıbekirler ile Kocabaş göletlerine de el konuldu.
Kısa müddette yeni izin
Bölge halkının hukuk çabası geçen hafta yeni bir evreye taşındı. Çanakkale 2. Yönetim Mahkemesi, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Muhafaza Derneği’nin açtığı davada, işletme müsaadesinin ÇED alanı dışına taşacak halde düzenlendiğini tespit ederek müsaadenin hukuka alışılmamış olduğuna hükmetti ve yürütmeyi durdurma kararı verdi. Lakin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün kısa müddette yeni bir işletme müsaadesi vermesiyle madencilik faaliyetleri devam etti.
Kazdağları Ekoloji Platformu, işletmeye destek olan ÇED raporunun da mevzuata ve bilimsel unsurlara alışılmamış olduğunu belirterek, faaliyetlerin durdurulmasını ve verilen müsaadelerin iptal edilmesini talep ediyor.
