Türk Tiyatrosu’na damgasını vuran oyuncu, direktör, eğitmen ve oyun müellifi Haldun Dormen, geçirdiği enfeksiyon nedeniyle bir müddet evvel kaldırıldığı hastanede tedavi altına alınmıştı.
12 Ocak’ta entübe edilen büyük usta, evvelki gün 97 yaşında ortamızdan ayrıldı… Cumhuriyet devri Türk Tiyatrosu’nun çağdaşlaşma sürecinde kurucu bir rol üstlenen efsane sanatçı, sırf sahnede var olmadı, tiyatroyu bir kültür, disiplin ve süreklilik alanı olarak inşa etti… Kurduğu sahneler, oluşturduğu repertuvarlar ve yetiştirdiği öğrencilerle, Türkiye’de çağdaş tiyatronun temellerini atılmasında değerli bir rol üstlendi…
‘TİYATRO TUTKUM DOĞUŞTAN’
Devlet Sanatkarı unvanına sahip olan Haldun Dormen, sanat hayatının 72. yılını kutlamıştı…
Geçtiğimiz yıl bir mecmuanın derlediği “The Big Legend Book”un kapağına konuk olan Dormen “Hangi proje mesleğinizdeki dönüm noktanız oldu?” sorusuna, mizahi bir üslûpla “Doğuşum… Doğduğumda ben öteki bir şey düşünmedim çünkü” diyerek tiyatroya olan tutkusunun doğuştan geldiğini vurgulamıştı. Usta sanatçı, “Tiyatro dışında öteki bir meslek seçseydiniz, ne iş yapardınız?” sorusuna ise; “Tiyatrocu olurdum” cevabını vermişti. Büyük usta, 94 yaşında Moliere’in ‘Kibarlık Budalası’nda sahneye çıkarak tiyatroya olan tutkusunu bir defa daha kanıtlamıştı…
‘ESERLERİYLE YAŞAYACAK’
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dormen’in ölümünün ardından yaptığı paylaşımda “Türk Tiyatrosu’na istikamet veren, sahne sanatlarımızın gelişiminde unutulmaz katkılar sunan Haldun Dormen’i kaybetmenin derin kederini yaşıyoruz. Yetiştirdiği nesillerle ve yapıtlarıyla ebediyen yaşayacak. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve tüm sanat topluluğumuza başsağlığı diliyoruz” tabirleri yer aldı.
Pazar günü son seyahatine uğurlanacak
Haldun Dormen için pazar günü saat 10.30’da Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde bir merasim düzenlenecek. Sanatkarın cenazesi, Teşvikiye Camii’nde kılınacak öğlen namazının ardından
Edirnekapı Mezarlığı’nda toprağa verilecek.
Hayat hikayesi
1928 yılının Nisan ayında Mersin’de dünyaya gelen Haldun Dormen, İngiltere’de eğitim görmüş bir iş insanı baba ile İstanbul’un esaslı ailelerinden gelen bir annenin iki çocuğundan biriydi…
Babası Ömer Sait Dormen’in işi nedeniyle Mersin’de yaşayan ailesi Haldun Dormen bir yaşına basmadan İstanbul’a taşındı. Çocukluk yıllarında dadısının sinema merakı ve ailesinden kapalı izlediği oyunlar, Dormen’in sahneyle erken yaşta bağ kurmasını sağladı.
ilk sahne deneyimi…
Tiyatro tutkusu eğitim hayatını da etkiledi… 1943 yılında Galatasaray Lisesi’nin ortaokul kısmında birinci sefer amatör olarak sahneye çıktı. Babasının isteğiyle Robert Koleji’ne geçti ve 1949’da mezun oldu. Ailesinin mühendislik beklentilerine karşın tiyatrodan hiç vazgeçmedi…Yale Üniversitesi’nde tiyatro eğitimi aldı, yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. İki yıl boyunca ABD’de çeşitli tiyatrolarda oyunculuk ve direktörlük yaptı. 1954’te Türkiye’ye döndü ve profesyonel tiyatro ömrüne Muhsin Ertuğrul’un yönettiği ‘Cinayet Var’ oyunuyla başladı. Yaklaşık bir buçuk yıl boyunca Ertuğrul’la çalıştı. Bir müddet sonra kendi tiyatrosunu kurma kararı aldı.
Yeni bir devir başlattı
Usta sanatçı, 1957’de Beyoğlu’nda, 60 seyirci kapasiteli küçük bir sahnede Dormen Tiyatrosu’nu kurdu. Erol Günaydın, Altan Erbulak, Metin Serezli, Nisa Serezli, Erol Keskin, İzzet Günay, Yılmaz Köksal, Ayfer Feray üzere isimlerin yer aldığı bu grup, bilhassa vodvil ve müzikal çeşitlerinde sahneledikleri oyunlarla Türk tiyatrosunda yeni bir periyot başlattı. Fakat 1972’de yaşanan ekonomik kasvetler nedeniyle Dormen Tiyatrosu kapandı. Dormen, 1957-1972 yılları ortasında 75 oyun yönetti, 81 oyunda vazife aldı. Bu ağır tiyatro devrinde sinemaya da yöneldi. Yönettiği Hoş Bir Gün İçin (1966) ve Bozuk Tertip (1967) sinemalarıyla Antalya Altın Portakal Sinema Festivali’nde mükafatlar kazandı. Televizyon programları hazırladı; lakin sahne her vakit önceliği oldu…
Geniş kitlelere ulaştı
1981’de gazeteci, üretimci ve organizatör Hâkim Bostancı ile tanışan Dormen, Paylı Mükemmeller Kumpanyası, Şen Sazın Bülbülleri üzere müzikalleri yazıp yönetti.
1983’te tiyatrosunu yine kuran Dormen, bu defa Kent Tiyatroları’nda sahnelediği Lüküs Hayat operetiyle geniş kitlelere ulaştı. 1990’lı yıllarda Hacettepe Üniversitesi tarafından Onursal Bilim Hekimi unvanıyla ödüllendirildi.
1997’de Yapı Kredi Bankası ismine Afife Tiyatro Ödülleri’ni başlattı ve fikir babası olduğu bu tertibin sanat danışmanlığını üstlendi.
2001’deki ekonomik krizle Dormen Tiyatrosu yine kapandı. Tiyatrosunu kapattıktan sonra da sahneden kopmayan Dormen, direktörlük, oyunculuk, eğitmenlik ve müelliflik yaptı.
O yıllarda Uşak Pertev karakterine hayat verdiği Dadı dizisi büyük bir ilgiyle izlendi. Molière’in Kibarlık Budalası’nda Mösyö Jourdain rolüyle izleyici karşısına çıktığında, 90’ına yaklaşıyordu…
Sanatçı, dördü otobiyografik olan Sürç-ü Lisan Ettikse, Antrakt, İkinci Perde, Nerede Kalmıştık başlıklarıyla beş kitap ve on iki de oyun yazdı.
SEVENLERİ BU TÜRLÜ VEDALAŞTI
Haldun Dormen’in vefatı sevenlerini acıya boğdu. Acı haberi alan sanatkarlar hislerini şöyle lisana getirdi:
EROL EVGİN
Türk tiyatrosunun duayeni, benim 46 yıllık dostum Haldun Dormen’i yitirdim. Acım çok büyük. 97 yaşında bile Dormen Akademi’de öğrenci yetiştirmeye devam ediyordu. Vefalı bir dost ve harika bir insandı. Geçen hafta ağır bakımda ziyaret ettim. Bir manada vedalaştık. Başımız sağ olsun. Yeri cennet olsun. Işıklar içinde uyu sevgili Haldun Dormen.
DERYA BAYKAL
Büyük usta Haldun Dormen… Türk tiyatrosuna kattıklarınız, yetiştirdiğiniz sanatkarlar ve bıraktığınız iz daima yaşayacak. Işıklar içinde uyuyun.
NEDİM SABAN
Türkiye’de birinci direktörlük fırsatımı sağlayan, yüzlerce insanın birinci hocası, birinci profesyonel takviyesi, yılmadan tiyatro yapan bir duayen veda etti. Haldun Dormen vefatıyla bir dönem kapandı, çok üzgünüm. Anlatacak çok şey var, şu anda yazacak durumum yok…
