Orta Atlantik Sırtı’nın batısında, Atlantis Masifi olarak bilinen denizaltı dağının yakınında bulunan Kayıp Kent, yüzeyin 700 metreden fazla altında yer alıyor. Birinci sefer 2000 yılında tespit edilen bu alan, okyanus tabanında şimdiye kadar bilinen en uzun ömürlü hidrotermal sistem olarak kayda geçti.
DENİZİN ALTINDA TAŞTAN KULELER
Kayıp Şehir’de bulunan hidrotermal bacalar, küçük yapılarla başlayıp 60 metreyi aşan dev monolitlere kadar uzanıyor. Araştırmacılar, bu dev yapılardan en büyüğüne Yunan deniz ilahına atfen “Poseidon” ismini verdi. Bacalardan çıkan sıvılar, alışılmış volkanik sistemlerin bilakis magma ısısına değil, derin deniz tabanındaki kimyasal tepkilere dayanıyor.
Bu süreçte hidrojen ve metan üzere gazlar açığa çıkıyor. Bilim insanları, bu bölgenin öteki hidrotermal alanlara kıyasla 100 kata kadar daha fazla hidrojen ve metan ürettiğini belirtiyor.
YAŞAMIN KÖKENİNE DAİR GÜÇLÜ İPUÇLARI
Kayıp Şehir’in en dikkat alımlı taraflarından biri, oksijen olmadan varlığını sürdüren mikrobiyal ömrü beslemesi. Hidrokarbonların, güneş ışığına yahut atmosferdeki karbondioksite muhtaçlık duymadan, büsbütün kimyasal tepkilerle oluştuğu tespit edildi. Bu durum, ömrün Dünya’da birinci kere misal ortamlarda ortaya çıkmış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
2024 yılında bölgede yapılan sondaj çalışmalarıyla 1.268 metre uzunluğunda rekor bir manto kaya çekirdeği çıkarıldı. Araştırmacılar, bu örneğin milyarlarca yıl evvel hayatın nasıl başladığına dair kritik bilgiler sağlayabileceğini düşünüyor.
UZAYDA ÖMÜR İHTİMALİYLE İLİŞKİ KURULUYOR
Bilim beşerlerine nazaran Kayıp Kent, yalnızca Dünya için değil, uzay araştırmaları açısından da büyük kıymet taşıyor. Uzmanlar, burada gözlemlenen ekosistemin Satürn’ün uydusu Enceladus ya da Jüpiter’in uydusu Europa’da var olabileceği düşünülen ömür formlarına benzediğine dikkat çekiyor. Misal şartların geçmişte Mars’ta da bulunmuş olabileceği bedellendiriliyor.
MADENCİLİK TEHDİDİ GÜNDEMDE
Kayıp Kent, bilimsel kıymeti kadar potansiyel risklerle de gündemde. Bölgenin etrafında derin deniz madenciliği planları bulunuyor. Uzmanlar, yapılacak rastgele bir madencilik faaliyetinin yahut atık salımının bu hassas ekosistemi geri dönülmez halde etkileyebileceği ikazında bulunuyor.
Bu nedenle kimi bilim insanları, Kayıp Şehir’in memleketler arası muhafaza altına alınarak Dünya Mirası Alanı ilan edilmesi gerektiğini savunuyor. Okyanusun tabanındaki bu sıra dışı yapı, hem Dünya’daki hayatın kökenine hem de cihanda yalnız olup olmadığımıza dair soruların merkezinde yer alıyor.
