Cumhuriyetdönemi ve Türkiye çağdaş tarihinin en Özgün figürlerinden biri Semiha Berksoy.
Sanatı kadar, siyah küt saçları, sürmeleri ve kırmızı yanaklarıyla hafızalarda yer etmiş bir isim…
1910 yılında doğan Semiha Berksoy 2004 yılında ortamızdan ayrıldı.
70 YILI AŞAN ÜRETİM
İlk opera sanatkarımız Berksoy’dan bahsetmek için saatler, sayfalar yetmez… Lakin İstanbul Modern’de açılan ‘Tüm Renklerin Aryası’ O’nu dolu dolu anlatıyor.
Berksoy’un 70 yılı aşan üretimini görünür kılıyor.
Müzenin şef küratörü Hikaye Özsoy Sağnak, küratör Deniz Pehlivaner ve asistan küratör Yazın Öztürk tarafından hazırlanan stant, sanatkarın operadan tiyatro ve sinemaya, fotoğraftan edebiyata uzanan üretimini 200’ü aşkın yapıtla bir ortaya getiriyor… Berksoy’un bu sanat kısımları ortasında kurduğu özgün ve çok katmanlı münasebetlere vurgu yapıyor.
Berlin Hamburger Bahnhof’ta gerçekleşen retrospektifin akabinde yeni bir küratöryel kurguyla sunulan stant; izleyiciyi adım adım sanatkarın sanatla iç içe geçmiş ömrüne davet ediyor…
22 Ocak’ta açılan stant 6 Eylül’e kadar ziyaretçileriyle buluşacak… ‘Annem ve Ben’ sanatkarın daima eksikliğini hissettiği annesinin portrelerinden biri. Tabloda annesinin karnında taşıdığı kardeşi ve annesinin sarıldığı 8 yaşındaki Semiha Berksoy var…
‘KENDİ MİTOLOJİSİNİ YARATAN BİR SANATÇI’
Şef küratör Hikaye Özsoy Sağnak “Semiha Berksoy sanatı meslek olarak gören değil, tam bilakis onu içselleştiren ve hayatını bir sanat olarak kurgulayan, kendi mitolojisini yaratan bir sanatçı” diye konuştu.
Zeliha Berksoy, çok beğendiği, çok görkemli bulduğu ve gururlandığı stantta anneannesi Fatma Saime Hanım’ın portresiyle…
Oya Eczacıbaşı: Eşsiz bir yere sahip
Serginin basın toplantısı geçtiğimiz hafta gerçekleştirildi. Toplantıya; İstanbul Modern Yönetim Kurulu Lideri Oya Eczacıbaşı, standın sponsoru Flormar CEO’su Tuba Altunterim, küratörler Hikaye Özsoy Sağnak ve Deniz Pehlivaner ile sanatkarın kızı, tiyatro ve sinema sanatkarı Zeliha Berksoy katıldı…
Oya Eczacıbaşı yaptığı konuşmada İstanbul Modern’in bayan sanatkarların üretimlerini görünür kılma misyonuna vurgu yaparak, “Semiha Berksoy, farklı sanat kollarını birleştiren özgün lisanıyla Türkiye sanat tarihinde eşsiz bir yere sahip. Bu kapsamlı stantla onun yaratıcı cihanını derinlemesine deneyimleme fırsatı sunuyoruz.” dedi.
SERGİNİN MERKEZİ: KIRMIZI ODA
Serginin omurgasını oluşturan ve en dikkat cazibeli kısımlarından biri olan Kırmızı Oda, Berksoy’un opera sahnesinde canlandırdığı Tosca, Salome ve Fidelio üzere karakterlerin fotoğraflarına odaklanıyor. Bu kısım opera kayıtları, belgeseller ve arşiv materyalleriyle destekleniyor. Bu alanın etrafında ise, opera sahnesine ilişkin fotoğraflar, erken devir fotoğraflar, otoportreler, portreler ve annesi Fatma Saime Hanım’a adanan çalışmalar yer alıyor. Şimdi 8 yaşındayken annesini kaybetmesi, hayatı boyunca karşılaştığı zorluklar, onları yenme azmi ve sahneyle kurduğu güçlü bağ, fotoğraflarda sembolik imgelerle karşılık buluyor.
Kimi vakit bir bebek, mezar ya da bedenini bölen “kader çizgisi” olarak beliren bu imgeler, ömür, vefat ve tekrar doğuş temalarına vurgu yapıyor. Berksoy’un sesini, direnişini, çelişkilerini, öfkesini, inatçılığını ve umudunu ziyadesiyle hissettiriyor.
1935’te yayımlanan “Mezardan Gelen Mektup” hikayesinden hareketle kurgulanan özel bir kısım ise, Türkiye’nin birinci sesli sineması “İstanbul Sokaklarında” sinemasından kesitlerle fotoğraf ve çeşitli efemeralardan oluşan bir seçkiyi de bir ortaya getiriyor.
‘ESERLERİNDE DAİMA ÖMÜR UĞRAŞ VE UMUT VARDI’
Tiyatro ve sinema sanatkarı Zeliha Berksoy ise lise vakitlerinde kendini keşfeden ve ders almak için kapı kapı dolaşan annesini “Bu yürek ve bu ileri görüşlülükle tam manasıyla Cumhuriyetin periyodunun Türk kızı olmuştur. Yapıtlarında hayat, gayret ve umut her vakit vardı. ‘Cendereye Vurulan Kadın’ üzere yapıtları, zorluklara karşın hayata hamasetle bakmayı öğretir” cümleleriyle özetledi.
Annesinin vefasını ise Nazım Hikmet ve Fikret Mualla örnekleriyle şöyle anlattı: ‘’Nazım Hikmet, Semiha Berksoy’a daima “vefalı, mert kızım” dermiş. Fikret Mualla ile dostlukları ise yolları, yerleri aşıyordu. Mualla’ya vefatına kadar her ay Ankara’dan paket gönderirdi. Rakı, leblebi, pastırma… Bir de mektup müellif ‘Hepsini birden içme’ diye tembih ederdi.”
Berksoy ‘’Tek ıstırabım ise annem ismine bir müzenin olmaması’’ dedi ve bunu gerçekleştirmeye çalışacağını da kelamlarına ekledi.
