Yıllardır çocuklarda ve tüm yaş kümelerinde antibiyotik kullanımı epey yaygın… Yetişkinler en çok da ebeveynler çocukları grip, ateş, soğuk algınlığı, boğaz ağrısı üzere problemler yaşadıklarında çabucak antibiyotik kullanmaya başlıyor…
Oysa bilinçsiz antibiyotik kullanımının hem şahsî hem de toplum sıhhatine ziyan verdiğini hatırlatan Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf, bu ilaçların çocuklarda ne vakit kullanılması gerektiğini açıkladı…
Dr. Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf
Bilinçsiz kullanım organlara ziyan verir
Gereksiz ilaç kullanımı karaciğer ve böbrekler için ekstra yük oluşturur ve bu organların erken yıpranmasına yol açar. Antibiyotikler ise ziyanlı ya da faydalı ayrımı yapmadan tüm bakterileri yok edebilir; bu durum mikrobiyomun ziyan görmesine (iyi bakterilerin yok olmasına) yol açar.
En değerli sonuç ise antibiyotik direncidir. Yeni antibiyotiklerin her yıl geliştirilmesinin nedeni de evvelki ilaçların direnç nedeniyle etkisiz hâle gelmesidir. Bakteriler sandığımız kadar kolay değildir ve dirençle çaba giderek zorlaşmaktadır.
Gereksiz kullanım neden fazla?
Bunun esas nedenleri, antibiyotiklerin ‘güçlü’ olduğu algısı ve ailelerin sabırsızlığıdır. Ailelerin çocukların güzelleşme sürecini beklememesi gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar. Halbuki viral enfeksiyonlar çoğunlukla 48–72 saat içinde dayanak tedavilerle güzelleşir. Antibiyotik bu süreçte kullanıldığında, düzgünleşme ilaca bağlanır ve yanlış kullanım alışkanlığı tekrar eder.
Her enfeksiyonu tedavi etmez
Antibiyotikler, çağdaş tıbbı esaslı biçimde değiştirerek insan ömrünü 25–30 yıl uzatan en kıymetli keşiflerden biri olmuştur. Lakin sadece bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda tesirlidir; virüs, parazit yahut mantar kaynaklı hastalıklarda işe yaramaz. Bu nedenle her enfeksiyon antibiyotikle tedavi edilmez.
AKLINIZDA BULUNSUN
– Antibiyotikler ateş düşürmez, ağrıyı dindirmez ve virüslere bağlı enfeksiyonları tedavi edemez.
– Yanlışve yaygın kullanıldığında etkisiz hâle gelir. Bu nedenle, doktor önerisiyle alınmalıdır.
– Daha evvelki bir hastalıkta kullanılan antibiyotiğin, benzeri bir hastalıkta doktora danışılmadan tekrar kullanılması yanlıştır.
– Hekimönerisiyle reçete edilen antibiyotikler, enfeksiyonu en tesirli halde tedavi etmesi için dozuna, kullanım müddetine ve vakit aralıklarına uygun halde alınmalıdır. Tedavi doktorun belirttiği mühletten evvel sonlandırılmamalıdır.
Soğuk algınlığı ve grip için hangi ilaçlar alınabilir?
Bunlar çocuklarda en sık görülen enfeksiyon hastalıklarıdır. Bu hastalıkların neredeyse tamamı viral kaynaklıdır, antibiyotik kullanımı gerekmez. Influenza üzere birtakım özel virüslerin tedavisi başka bir durumdur ve burada kullanılan ilaçlar antibiyotik değil, antiviral ilaçlardır.
İyileşmeyi hızlandırma yolları
Bol sıvı almak ve kâfi istirahat, bu hastalıkların düzgünleşme sürecinde en kıymetli takviyelerdir. Burnun serum fizyolojikle temizlenip açık tutulması, sekonder bakteriyel enfeksiyonları önlemek açısından tesirlidir. Ateş durumunda ortam ısısının düşürülmesi, ılık suyla pansuman yapılması, kıyafetlerin çıkarılması ve gerekirse ateş düşürücü takviyesi sağlanması önerilir.
ÇOCUK SAĞLIĞI
Bu hastalıklar için uygundur
– En büyük yanlış, grip ve soğuk algınlığı üzere viral hastalıklarda sabırsızlıkla antibiyotiğe başlamaktır.
– Bir öbür kusur ise, tabibin önerdiği antibiyotiği çocuk güzelleşir iyileşmez, kullanım mühleti dolmadan erken kesmektir. Bu durum, bedenden tam atılamayan bakterilerin antibiyotiğe direnç geliştir-mesine yol açar.
– Daha az görülen bir başka yanlış da doz ölçüsü ve doz aralıklarına uyulmamasıdır. Çocukların kilo farkları nedeniyle antibiyotik dozları kiloya nazaran hesaplanır ve her ilacın bedendeki tesir müddetine nazaran doz aralıkları belirlenir. Bu nedenle her antibiyotik her çocuk için bireye özel dozda başlanmalı ve tekliflere kesinlikle uyulmalıdır.
– Mide-bağırsak enfeksiyonlarında birçok vakit antibiyotik gerekmez; kullanımı yararlı bağırsak bakterilerine ziyan verebilir.
Tedaviye ne vakit başlamak gerekir?
– Antibiyotik kullanımının birinci kuralı enfeksiyonun bakteriyel olmasıdır. Klinik pratikte iki durum sık görülür: Birincisinde, hasta müracaat anında bakteriyel enfeksiyon bulguları gösterir ve tetkiklerle doğrulandığında antibiyotik tedavisine çabucak başlanır.
– İkincisindeise hasta büsbütün viral bir enfeksiyon tablosuyla kıymetlendirilir ve dayanak tedavilerle izlenir. Lakin 3–4 gün içinde güzelleşme yerine kötüleşme olursa, bağışıklık sisteminin virüsle çaba sırasında zayıflaması sonucu sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişebilir ve bu durumda antibiyotik gerekir.
– Bugün viral olan bir enfeksiyonun yarın bakteriyel hâle gelmesi mümkündür ve bu süreç öngörülemez. Bu nedenle bakteriyel enfeksiyon bulgusu yokken antibiyotik başlamak gereksizdir.
