{"id":34148,"date":"2025-05-04T04:00:14","date_gmt":"2025-05-04T04:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ikimisli.tr\/?p=34148"},"modified":"2025-05-04T04:00:14","modified_gmt":"2025-05-04T04:00:14","slug":"gubre-uretiminde-devrim-dunyanin-dogal-isisini-kullaniyorlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/2025\/05\/04\/gubre-uretiminde-devrim-dunyanin-dogal-isisini-kullaniyorlar\/","title":{"rendered":"G\u00fcbre \u00fcretiminde devrim: D\u00fcnya&#8217;n\u0131n do\u011fal \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 kullan\u0131yorlar"},"content":{"rendered":"<p>Sanayi kesiminde en fazla karbon sal\u0131m\u0131 yapan kimyasal \u00fcretim s\u00fcreci amonyak \u00fcretimidir. Global g\u00fc\u00e7 t\u00fcketiminin y\u00fczde 2\u2019sini tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftiren bu s\u00fcre\u00e7, \u00e7elik \u00fcretiminden iki kat, \u00e7imento \u00fcretiminden ise d\u00f6rt kat daha fazla karbon sal\u0131n\u0131m\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu y\u00fcksek emisyon oran\u0131, artan d\u00fcnya n\u00fcfusu ve g\u00fcbre muhta\u00e7l\u0131\u011f\u0131yla birlikte daha da b\u00fcy\u00fck bir sorun haline gelmektedir. Lakin MIT tak\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen yeralt\u0131 amonyak \u00fcretim prosed\u00fcr\u00fc, bu s\u00fcreci \u00e7ok daha \u00e7evreci ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirebilir.<\/p>\n<p><b>GELENEKSEL AMONYAK \u00dcRET\u0130M\u0130 NEDEN SIKINTILI?<\/b><\/p>\n<p>Mevcut amonyak \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri hidrojene dayanmaktad\u0131r ve bu hidrojenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 k\u00f6m\u00fcr yahut do\u011fal gaz kullan\u0131larak elde edilmektedir. Hidrojen \u00fcretimi, sanayi kaynakl\u0131 amonyak \u00fcretiminden kaynaklanan karbon emisyonlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 80\u2019ine kadar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ikimisli.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/gubre-uretiminde-devrim-dunyanin-dogal-isisini-kullaniyorlar-0-wGrfIYcL.webp\"\/><\/p>\n<p>Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, elektrokimyasal tepkilerle hidrojen \u00fcretmeyi \u00f6nerse de, bu s\u00fcre\u00e7 devasa \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7 gerektirir. Mevcut yenilenebilir g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131n\u0131n tamam\u0131 bile global amonyak gereksinimini kar\u015f\u0131lamaya yetmeyecek d\u00fczeydedir.<\/p>\n<p><b>YERALTINDA AMONYAK \u00dcRET\u0130M\u0130 NASIL \u00c7ALI\u015eIYOR?<\/b><\/p>\n<p>Bu yeni usul, 1980\u2019lerde Bat\u0131 Afrika\u2019daki Mali\u2019de ke\u015ffedilen bir do\u011fal jeokimyasal s\u00fcrece dayan\u0131yor. O devirde bilim insanlar\u0131, yeralt\u0131ndaki kayalar ve su ortas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen tepkiler sonucunda hidrojen gaz\u0131n\u0131n do\u011fal olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti.<\/p>\n<p>MIT\u2019den Iwnetim Abate ve grubu, bu do\u011fal s\u00fcreci denetimli bir halde amonyak \u00fcretmek i\u00e7in kullanmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. S\u00fcre\u00e7 \u015fu halde i\u015fliyor:<\/p>\n<ul>\n<li>Demir bak\u0131m\u0131ndan varl\u0131kl\u0131 minerallerle kapl\u0131 yeralt\u0131 kaya\u00e7lar\u0131, azot i\u00e7eren suyla temas ettiriliyor.<\/li>\n<li>Yeralt\u0131ndaki y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131n\u00e7, kaya\u00e7lardaki demir ve su ortas\u0131nda kimyasal tepki ba\u015flat\u0131yor.<\/li>\n<li>Bu s\u00fcre\u00e7, hidrojen gaz\u0131 \u00fcretiyor ve bu hidrojen, suyla kar\u0131\u015fan azotla yans\u0131maya girerek amonyak olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Laboratuvar testlerinde, bilim insanlar\u0131 1 ton olivin (demir i\u00e7eren bir kaya\u00e7) ba\u015f\u0131na 1.8 kg amonyak \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n<p><b>K\u00dcRESEL \u00d6L\u00c7EKTE UYGULANAB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/b><\/p>\n<p>MIT tak\u0131m\u0131na nazaran, bu usul\u00fcn en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri olivin kaya\u00e7lar\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde yayg\u0131n olarak bulunmas\u0131.<\/p>\n<p>S\u00fcrecin end\u00fcstriyel \u00f6l\u00e7ekte uygulanabilmesi i\u00e7in kayalara ula\u015fmak gayesiyle sondaj yap\u0131lmas\u0131 ve su enjekte edilmesi gerekecek. \u015eayet muvaffakiyet sa\u011flan\u0131rsa, tek bir olivin kuyusu y\u0131lda 40 bin ton amonyak \u00fcretebilir.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu prosed\u00fcr\u00fcn karbon emisyonlar\u0131n\u0131 kl\u00e2sik amonyak \u00fcretimine k\u0131yasla 30 kat azaltabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Fakat s\u00fcrecin ger\u00e7ek d\u00fcnyada nas\u0131l i\u015fleyece\u011fini tam olarak anlamak i\u00e7in daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmaya muhta\u00e7l\u0131k duyuluyor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ikimisli.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/gubre-uretiminde-devrim-dunyanin-dogal-isisini-kullaniyorlar-1-K9XFb398.webp\"\/><\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131, 2026 y\u0131l\u0131na kadar birka\u00e7 kilometre derinlikte bir pilot test yapmay\u0131 planl\u0131yor. \u015eayet bu testler ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, at\u0131k sulardaki azotun amonyak \u00fcretiminde kullan\u0131labilece\u011fi bir sistem de geli\u015ftirilebilir. Bu, hem at\u0131k suyun ar\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 hem de etraf dostu amonyak \u00fcretimini birebir s\u00fcre\u00e7te birle\u015ftiren yenilik\u00e7i bir tahlil olabilir.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f muharriri Yifan Gao, \u201cAzot i\u00e7eren at\u0131k sular\u0131n ar\u0131t\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck maliyet gerektiriyor. Lakin bu yolda, bu at\u0131klar\u0131 kullanarak amonyak \u00fcretebiliriz. B\u00f6ylelikle hem maliyet d\u00fc\u015fer hem de etraf dostu bir \u00fcretim sa\u011flan\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n<p><b>MAL\u0130YET AVANTAJI VAR MI?<\/b><\/p>\n<p>Geleneksel amonyak \u00fcretimi, ekseriyetle kilogram ba\u015f\u0131na 0.4 ila 0.8 dolar ortas\u0131nda de\u011fi\u015fen maliyetlerle yap\u0131lmaktad\u0131r. Yeni yeralt\u0131 \u00fcretim yolu, varsay\u0131m\u0131 olarak kilogram ba\u015f\u0131na 0.55 dolara mal olacak.<\/p>\n<p>Daha da k\u0131ymetlisi, bu s\u00fcre\u00e7 at\u0131k su ar\u0131t\u0131m\u0131yla birle\u015ftirildi\u011finde, kilogram ba\u015f\u0131na 3.82 dolarl\u0131k ek bir kar sa\u011flayabilir. Bu da prosed\u00fcr\u00fcn yaln\u0131zca \u00e7evresel de\u011fil, ekonomik olarak da cazip hale gelmesini sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p>Ancak, s\u00fcrecin geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte uygulanabilmesi i\u00e7in yeralt\u0131 kayalar\u0131n\u0131n \u00e7atlama dinamikleri, gaz ve s\u0131v\u0131 etkile\u015fimleri \u00fczere m\u00fchendislik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekecek.<\/p>\n<p>MIT tak\u0131m\u0131, bu metodun kimya, madencilik ve petrol-gaz sanayilerinin kesi\u015fim noktas\u0131nda yeni m\u00fchendislik tahlilleri gerektirdi\u011fini belirtiyor. \u015eayet ba\u015far\u0131l\u0131 olunursa, yeralt\u0131nda amonyak \u00fcretimi, tar\u0131m ve kimya dallar\u0131n\u0131n karbon ayak izini de\u011ferli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MIT bilim insanlar\u0131, g\u00fcbre \u00fcretiminde kullan\u0131lan amonya\u011f\u0131n yeralt\u0131nda \u00fcretilmesini sa\u011flayacak yeni bir yol geli\u015ftirdi. Bu yenilik\u00e7i teknik, D\u00fcnya\u2019n\u0131n do\u011fal \u0131s\u0131s\u0131 ve bas\u0131nc\u0131n\u0131 kullanarak kl\u00e2sik sistemlere k\u0131yasla \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck karbon emisyonuyla amonyak \u00fcretmeyi hedefliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34149,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[5545,5344,1189,209,4177],"class_list":["post-34148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-amonyak","tag-hidrojen","tag-surec","tag-uretim","tag-yeralti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34152,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34148\/revisions\/34152"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}