{"id":42063,"date":"2025-05-23T17:36:18","date_gmt":"2025-05-23T17:36:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ikimisli.tr\/?p=42063"},"modified":"2025-05-23T17:36:18","modified_gmt":"2025-05-23T17:36:18","slug":"gizemli-radyo-sinyalleri-bilim-insanlarini-sasirtti-yeniden-canlaniyor-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/2025\/05\/23\/gizemli-radyo-sinyalleri-bilim-insanlarini-sasirtti-yeniden-canlaniyor-mu\/","title":{"rendered":"Gizemli radyo sinyalleri bilim insanlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131! Yeniden canlan\u0131yor mu?"},"content":{"rendered":"

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu harikul\u00e2de sinyallerin s\u00fcratli radyo patlamalar\u0131 (FRB) oldu\u011funu belirtti. FRB’ler, saniyenin binde biri kadar k\u0131sa s\u00fcren fakat t\u00fcm bir galaksiyi ayd\u0131nlatacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc radyo dalgalar\u0131 \u00fcreten patlamalar olarak biliniyor.\u00a0<\/p>\n

Bu sinyallerin, ekseriyetle gen\u00e7 galaksilerde y\u0131ld\u0131z olu\u015fumuyla ili\u015fkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Lakin, yeni tespit edilen bu FRB, uzun vakit evvel y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunu durdurmu\u015f bir galaksiden geliyor.<\/p>\n

Kuzeybat\u0131 \u00dcniversitesi’nden astronom Tarraneh Eftekhari, \u201c\u015eu ana kadar ke\u015ffedilen binlerce FRB\u2019den yaln\u0131zca y\u00fcz kadar\u0131 kayna\u011f\u0131na kadar izlenebildi. Bunlar\u0131n bir\u00e7ok da gen\u00e7, faal y\u0131ld\u0131z olu\u015fumu bar\u0131nd\u0131ran galaksilerden geliyordu\u201d dedi. Fakat, bu yeni sinyaller, y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunun \u00e7oktan durdu\u011fu “\u00f6l\u00fc” bir galaksinin d\u0131\u015f b\u00f6lgelerinden geliyor, bu da bilinen FRB olu\u015fum teorilerini sars\u0131yor.<\/p>\n

<\/p>\n

Kanada\u2019n\u0131n British Columbia b\u00f6lgesinde bulunan Kanada Hidrojen Yo\u011funlu\u011fu Haritalama Deneyi (CHIME) teleskop dizisi, \u015eubat-Kas\u0131m 2024 ortas\u0131nda 22 FRB sinyali tespit etti. Bu sinyaller, beklenmedik bir halde, 11 milyar y\u0131ll\u0131k meyyit bir galaksinin d\u0131\u015f kenar\u0131na kadar takip edildi.<\/p>\n

McGill \u00dcniversitesi’nden astronom Vishwangi Shah, \u201cFRB’ler \u00e7oklukla galaksi merkezlerine yak\u0131n noktalarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Lakin bu sinyal, bir galaksinin kenar\u0131nda olu\u015ftu, bu da onu \u00f6teki patlamalardan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn farkl\u0131 k\u0131l\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n

Bilim insanlar\u0131n\u0131n iki ana teorisi var:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. \u0130ki ya\u015fl\u0131 y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda bu patlama ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olabilir.<\/li>\n
  2. Beyaz c\u00fcce ismi verilen, s\u00f6nm\u00fc\u015f bir y\u0131ld\u0131z kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n kendi i\u00e7ine \u00e7\u00f6kmesiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilir.<\/li>\n<\/ol>\n

    Bu ke\u015fif, FRB’lerin sadece s\u00fcpernova patlamalar\u0131yla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6b\u00fcr bilinmeyen sistemlerle da olu\u015fabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda CHIME teleskop dizisinin daha fazla FRB tespit etmesini bekliyor. Eftekhari, \u201cYeni teleskoplarla bu olaylar\u0131n olu\u015ftu\u011fu ortamlar\u0131 daha uygun inceleyebilece\u011fiz ve farkl\u0131 galaksi cinslerine nas\u0131l ba\u011fland\u0131klar\u0131n\u0131 ke\u015ffedebilece\u011fiz\u201d dedi.<\/p>\n

    Bu gizemli sinyaller, kainat\u0131n en b\u00fcy\u00fck bilmecelerinden biri olan FRB\u2019lerin k\u00f6kenini anlamada bilim d\u00fcnyas\u0131na de\u011ferli ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor. Ara\u015ft\u0131rma, The Astrophysical Journal Letters’da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Bilim insanlar\u0131, 11 milyar ya\u015f\u0131ndaki meyyit bir galaksiden gelen gizemli radyo sinyalleri tespit etti. Bu t\u0131p sinyaller, \u00e7oklukla gen\u00e7 ve etkin galaksilerde s\u00fcpernova patlamalar\u0131yla ili\u015fkilendirildi\u011fi i\u00e7in, ke\u015fif bilim d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":42064,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[6353,3459,6354,300,715],"class_list":["post-42063","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-frb","tag-galaksi","tag-olusum","tag-patlama","tag-yildiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42063"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42063\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42066,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42063\/revisions\/42066"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}