{"id":92501,"date":"2026-01-21T22:24:12","date_gmt":"2026-01-21T22:24:12","guid":{"rendered":"https:\/\/ikimisli.tr\/?p=92501"},"modified":"2026-01-21T22:24:12","modified_gmt":"2026-01-21T22:24:12","slug":"kronik-hastaliklara-karsi-gercek-gida-sart","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/2026\/01\/21\/kronik-hastaliklara-karsi-gercek-gida-sart\/","title":{"rendered":"Kronik hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek g\u0131da \u015fart"},"content":{"rendered":"<p>ABDSa\u011fl\u0131k ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 (HHS) ile Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (USDA) 2025\u20132030 Beslenme Rehberi i\u00e7in payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 bilimsel rapor, \u00e7arp\u0131c\u0131 datalar i\u00e7eriyor.<\/p>\n<p>Neredeyse yar\u0131m y\u00fczy\u0131ld\u0131r uygulanan klasik beslenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 sorgulayan yeni rehber, beslenmeyi kronik hastal\u0131klar\u0131n sadece \u00f6nlenmesinde de\u011fil, direkt g\u00fczelle\u015ftirilmesinde de merkezi bir \u00f6ge olarak konumland\u0131r\u0131yor\u2026<\/p>\n<p>Bu esasl\u0131 de\u011fi\u015fimi k\u0131ymetlendiren Beslenme ve Diyet Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Binnur Okan Bak\u0131r, \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ikimisli.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kronik-hastaliklara-karsi-gercek-gida-sart-0-ni97UAOb.jpg\"\/><\/p>\n<p>Do\u00e7. Dr. Binnur Okan Bak\u0131r<\/p>\n<p><b><span>T\u00fcrkiye\u2019de obezite \u00e7ok yayg\u0131n<\/span><\/b><\/p>\n<p>D\u00fcnya S\u0131hhat \u00d6rg\u00fct\u00fc Avrupa B\u00f6lgesi bilgilerine nazaran T\u00fcrkiye, fazla kilo ve obezite a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00fcst s\u0131rada yer al\u0131yor. Bu durum art\u0131k ferd\u00ee tercihlerden \u00f6te, \u00f6nemli bir halk s\u0131hhati sorunu olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p><b><span>Hastal\u0131klar s\u0131rf genetikle ya da ya\u015fla a\u00e7\u0131klanamaz<\/span><\/b><\/p>\n<p>ABD\u2019de yeti\u015fkinlerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70\u2019i fazla kilolu, y\u00fczde 40\u2019tan fazlas\u0131 obeziteli. Yeti\u015fkin n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131nda diyabet ya da prediyabet g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bu datalar, beslenme siyasetlerinin neden de\u011fi\u015fmesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Yeni rehber, kronik hastal\u0131klar\u0131 s\u0131rf genetik ya da ya\u015fla a\u00e7\u0131klayan anlay\u0131\u015f\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131yor ve beslenmeyi temel belirleyici olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n<p><b><span>Ya\u011fdan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ka\u00e7ma periyodu art\u0131k kapan\u0131yor<\/span><\/b><\/p>\n<p>Ya\u011flara ait yakla\u015f\u0131m da esasl\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti. Sorun art\u0131k toplam ya\u011f \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnden fazla, ya\u011f\u0131n hangi kaynaklardan nas\u0131l al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kaynaklardan al\u0131nan ve az i\u015flenmi\u015f besinlerden gelen ya\u011flar ile rafine ve a\u011f\u0131r i\u015flenmi\u015f ya\u011flar\u0131n beden \u00fczerindeki tesirleri t\u0131pk\u0131 de\u011fil. Bu de\u011fi\u015fim \u201cya\u011fdan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ka\u00e7ma devrinin kapanmas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Yeni periyot, ya\u011f\u0131n niteli\u011fini temel al\u0131yor.<\/p>\n<p><b><span>Karbonhidrat merkezli beslenme modelleri sorgulan\u0131yor<\/span><\/b><\/p>\n<p>Yeni rehberin en dikkat cazibeli taraflar\u0131ndan biri makro besin \u00f6gelerine yakla\u015f\u0131m. Uzun y\u0131llar boyunca d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011fl\u0131, y\u00fcksek karbonhidratl\u0131 beslenme modelleri \u00f6nerildi. Lakin bug\u00fcn gelinen noktada bu yakla\u015f\u0131m\u0131n metabolik hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nlemede yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Yetersiz protein al\u0131m\u0131 da kas k\u00fctlesi kayb\u0131, ins\u00fclin direnci ve metabolik yava\u015flama ile alakal\u0131d\u0131r. \u00c7ocuklarda ise b\u00fcy\u00fcme ve bili\u015fsel geli\u015fim \u00fczerinde olumsuz tesirler g\u00f6r\u00fclebilir. Rehber, bu nedenle ya\u015fa, fizyolojik duruma ve s\u0131hhat \u015fartlar\u0131na uygun k\u00e2fi protein al\u0131m\u0131n\u0131 temel bir prensip olarak ortaya koyuyor.<\/p>\n<p><b><span>A\u015f\u0131r\u0131 i\u015flenmi\u015f besinlere kar\u015f\u0131 net bir uyar\u0131<\/span><\/b><\/p>\n<p>ABD\u2019de al\u0131nan g\u00fcc\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 60\u2019\u0131 \u00e7ok i\u015flenmi\u015f besinlerden geliyor. Bu besinlerin obezite, tip 2 diyabet ve kalp-damar hastal\u0131klar\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131lar g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Federal seviyede birinci defa bu kadar a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde \u2018a\u015f\u0131r\u0131 i\u015flenmi\u015f, paketli ve haz\u0131r besinler s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131\u2019 deniyor. Bu, beslenme siyasetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferli bir e\u015fik. Yani ger\u00e7ek besine d\u00f6n\u00fc\u015f gerekiyor.<\/p>\n<p><b><span>\u00c7ocuk s\u0131hhati da \u00f6nemli risk alt\u0131nda<\/span><\/b><\/p>\n<p>Yeni rehberde \u00e7ocuk beslenmesine \u00f6zel vurgu yap\u0131l\u0131yor. Eklenti \u015fekerler, yapay tatland\u0131r\u0131c\u0131lar ve a\u011f\u0131r katk\u0131 unsurlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n metabolik istikrar\u0131 ve ba\u011f\u0131rsak s\u0131hhati a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli riskler ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Okul yemekleri ve \u00e7ocuk beslenme programlar\u0131 bu nedenle stratejik de\u011fere sahip. \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 obezitesi D\u00fcnya S\u0131hhat \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan da Acil S\u0131hhat \u00d6nceli\u011fi olarak kabul ediliyor. \u015eekerli i\u00e7ecekler ve meyve sular\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 alternatifler olarak g\u00f6r\u00fclmemesi gerekiyor. Bu net duru\u015f, aileler i\u00e7in de yol g\u00f6sterici nitelikte.<\/p>\n<p><b>SA\u011eLIKLI BESLENME<\/b><\/p>\n<p><b><span>BUNLARA D\u0130KKAT ED\u0130N<\/span><\/b><\/p>\n<p>&#8211; Kronik hastal\u0131klardan korunup, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrmek i\u00e7in ger\u00e7ek g\u0131day\u0131 temel al\u0131n. \u00c7ok i\u015flenmi\u015f eserler yerine do\u011fala en yak\u0131n, az i\u015flenmi\u015f besinleri tercih edin.<\/p>\n<p><strong>(\u00d6rne\u011fin et t\u00fcketilece\u011fi vakit ha\u015flanm\u0131\u015f, \u0131zgarada ya da f\u0131r\u0131nda pi\u015fmi\u015f olanlar\u0131 tercih etmek; \u0131s\u0131l s\u00fcre\u00e7 g\u00f6rm\u00fc\u015f \u015fark\u00fcteri eserlerini k\u0131s\u0131tlamak, sebze-meyve t\u00fcketece\u011fimiz vakit mevsiminde ve lokal eserleri tercih etmek, mevsim d\u0131\u015f\u0131 olanlardan uzak durmak, tah\u0131llar\u0131 tam tah\u0131l olarak tercih etmek, beyazlat\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131 s\u0131n\u0131rlamak gerekir. Birtak\u0131m besinlerin ise s\u0131hhatimiz i\u00e7in bir \u00f6l\u00e7\u00fc i\u015flenmesi gerekir. Bilhassa s\u00fct ve s\u00fct eserlerinde i\u015flenmemi\u015f \u00e7i\u011f s\u00fctten ka\u00e7\u0131nmak gerekir. \u00c7i\u011f s\u00fct ve s\u00fct eserlerinin bar\u0131nd\u0131rabilecekleri mikroplar\u0131n yok edilebilmesi i\u00e7in past\u00f6rizasyon gerekir.) <\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Ayr\u0131yeten yeteri kadar protein t\u00fcketin, ya\u011f\u0131n niteli\u011fine odaklan\u0131n. Bu yakla\u015f\u0131m sadece tart\u0131 denetimi i\u00e7in de\u011fil, uzun vadeli s\u0131hhat i\u00e7in de en g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ikimisli.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kronik-hastaliklara-karsi-gercek-gida-sart-1-S9afvgzn.jpg\"\/><\/p>\n<p><b><span>Geleneksel az i\u015flenmi\u015f besinler tercih edilmeli<\/span><\/b><\/p>\n<p>Yeni rehberde ba\u011f\u0131rsak mikrobiyomunun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, metabolik s\u0131hhat ve beyin i\u015flevleriyle birlikte ele al\u0131nmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n<p>Bu bilimsel bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131\u2026 Liften g\u00fc\u00e7l\u00fc sebzeler, yo\u011furt ve kefir \u00fczere fermente besinler ile klasik, az i\u015flenmi\u015f besinler art\u0131k sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme tekliflerinin temelini olu\u015fturuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD\u2019de 2025\u20132030 Beslenme Rehberi ismi alt\u0131nda payla\u015f\u0131lan kapsaml\u0131 bilimsel rapor, beslenmeyi birinci sefer s\u0131hhatin merkezine koydu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[2068,7587,150,1997,1313],"class_list":["post-92501","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-beslenme","tag-islenmis","tag-saglik","tag-tercih","tag-yag"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92501"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92505,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92501\/revisions\/92505"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}