{"id":99176,"date":"2026-02-06T17:36:05","date_gmt":"2026-02-06T17:36:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ikimisli.tr\/?p=99176"},"modified":"2026-02-06T17:36:05","modified_gmt":"2026-02-06T17:36:05","slug":"kara-delikten-star-wars-efsanesi-olum-yildizini-geride-birakan-enerji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/2026\/02\/06\/kara-delikten-star-wars-efsanesi-olum-yildizini-geride-birakan-enerji\/","title":{"rendered":"Kara delikten Star Wars efsanesi \u00d6l\u00fcm Y\u0131ld\u0131z\u0131&#8217;n\u0131 geride b\u0131rakan enerji"},"content":{"rendered":"<p>Yap\u0131lan hesaplamalar, kara delikten \u00e7\u0131kan mevcut g\u00fc\u00e7 ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n, Star Wars evrenindeki Mevt Y\u0131ld\u0131z\u0131\u2019n\u0131n (Death Star) \u00fcretebilece\u011fi g\u00fc\u00e7ten en az bir trilyon, muhtemelen 100 trilyona kadar kat fazla oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu harika olay\u0131n, bir y\u0131ld\u0131z\u0131n kara deli\u011fe fazla yakla\u015farak par\u00e7alanmas\u0131yla ba\u015flayan bir \u201cgelgit bozulma olay\u0131\u201d (tidal disruption event \u2013 TDE) sonucu meydana geldi\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n<p>Daily Mail&#8217;in haberine nazaran; s\u00fcre\u00e7 2018 y\u0131l\u0131nda, D\u00fcnya\u2019dan 665 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktaki bir galakside bulunan kara deli\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u0131ld\u0131z\u0131 par\u00e7alamas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Bu cins olaylar g\u00f6kbilimciler i\u00e7in b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 de\u011fil; y\u0131ld\u0131zlar bazen kara deliklerin g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fctle\u00e7ekimi nedeniyle &#8216;spagettile\u015fme&#8217; ismi verilen \u00e7ok uzama ve incelme s\u00fcreciyle par\u00e7alanabiliyor. Lakin bu olayda s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 olan, kara deli\u011fin y\u0131ld\u0131z\u0131 yuttuktan y\u0131llar sonra bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc enerji yaymaya ba\u015flamas\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, katliamdan yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra kara deli\u011fin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde radyo dalgalar\u0131 formunda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7 yaymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Son \u00e7al\u0131\u015fmada, yay\u0131lan g\u00fcc\u00fcn son birka\u00e7 y\u0131lda keskin bi\u00e7imde artmaya devam etti\u011fi ve birinci tespit edildi\u011fi vakte k\u0131yasla art\u0131k 50 kat daha parlak oldu\u011fu g\u00f6sterildi. \u00dcstelik grup, radyo dalgalar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ak\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l tepe yapmadan evvel katlanarak artmaya devam edebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ikimisli.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/kara-delikten-star-wars-efsanesi-olum-yildizini-geride-birakan-enerji-0-T4mBSai7.jpg\"\/><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmaya liderlik eden Oregon \u00dcniversitesi\u2019nden astrofizik\u00e7i Yvette Cendes, bu durumun son derece al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yledi. Cendes, bu kadar uzun m\u00fchlet boyunca bu halde art\u0131\u015f g\u00f6steren \u00f6b\u00fcr bir olaya \u00f6rnek vermenin g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu belirtti. Olay resmi olarak AT2018hyz ismiyle an\u0131lsa da grup kendi ortas\u0131nda \u201cJetty McJetface\u201d lakab\u0131n\u0131 kullan\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kara delikten \u00e7\u0131kan g\u00fc\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc hesaplad\u0131klar\u0131nda, bunun bir gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamas\u0131yla k\u0131yaslanabilecek seviyede oldu\u011funu ve kainatta \u015fimdiye kadar tespit edilen en g\u00fc\u00e7l\u00fc tekil olaylar ortas\u0131nda yer alabilece\u011fini belirledi. G\u00f6kbilimciler kara delikleri ekseriyetle &#8216;da\u011f\u0131n\u0131k yiyiciler&#8217; olarak tan\u0131ml\u0131yor; zira yutulan hususun bir k\u0131sm\u0131 bazen tekrar uzaya savruluyor. Lakin bu cins d\u0131\u015fa ak\u0131\u015flar ola\u011fanda s\u00fcratli geli\u015firken, bu olayda y\u0131llar sonra birdenbire ba\u015flamas\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131.<\/p>\n<p>Ekip, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda da bu objeyi izlemeye devam etmeyi planl\u0131yor. Daha evvel 2022 y\u0131l\u0131nda, olay\u0131n al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir seyir izledi\u011fini birinci defa duyurduklar\u0131nda, Harvard \u00dcniversitesi\u2019nden ortak m\u00fcellif Edo Berger de birinci \u00fc\u00e7 y\u0131l radyo dalgalar\u0131nda sessizlik ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, fakat sonras\u0131nda olay\u0131n \u015fimdiye kadar g\u00f6zlenen en parlak radyo kaynakl\u0131 TDE\u2019lerden birine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015fti. Son bulgular ise Astrophysical Journal mecmuas\u0131nda yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6kbilimciler, bir harika k\u00fctleli kara deli\u011fin par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 bir y\u0131ld\u0131z\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r uzaya f\u0131rlatmaya devam etti\u011fini ve bunun \u015fimdiye kadar g\u00f6zlenen en enerjik olaylardan biri olabilece\u011fini ortaya koydu. Uzmanlara nazaran kara delikten \u00e7\u0131kan radyo dalgas\u0131 jetleri, cihanda tespit edilmi\u015f en parlak ve en y\u00fcksek g\u00fc\u00e7l\u00fc olu\u015fumlar ortas\u0131nda yer alabilecek seviyede.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99177,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[77,775,171],"class_list":["post-99176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-enerji","tag-kara","tag-olay"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99176"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99179,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99176\/revisions\/99179"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikimisli.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}