BilimselNöralterapi ve Regülasyon Derneği (BNR) ile Memleketler arası Nöralterapi Tıp Dernekleri Federasyonu (IFMANT) Başkanı, Biyofizik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve GETAT (Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp) Uzmanı Dr. Nazlıkul, “Duygusal Beyin–Bağırsak” kitabından sonra artık çok daha derin bir kitapla karşımızda: “Duygusal Beyin–Bağırsak II…
Hüseyin Nazlıkul, kitabında bağırsağı sindirim borusu olmaktan çıkarıp; bağışıklığın, ruh hâlinin, hormonların, hatta kişilik yapısının merkezine yerleştiren bir perspektif sunuyor… Kendisiyle bağırsak–beyin alakasını ve ağızdan başlayıp bağırsaklara kadar uzanan hudut ağı olan enterik hudut sistemini konuştuk…
Dr. Hüseyin Nazlıkul
Görevleri yalnızca sindirimle sonlu değil
Bağırsaklar sırf yediğimizi sindiren bir boru sistemi değildir. Bugün elimizde çok güçlü bilimsel bilgiler var. Bağırsaklar, bağışıklık sistemimizin ana karargâhıdır. Hormon üretiminin merkez üslerinden biridir. Hudut sistemimizin en geniş periferik ağını (vücudu yöneten ağ) barındırır. Ve tahminen de en çarpıcısı, duygusal durumumuzun, gerilim cevaplarımızın ve hatta kişilik rengimizin biyolojik tabanlarından biridir. Yeni kitabımda ben artık sindirimi değil, ömür fizyolojisini anlattım… Zira bağırsaklar; depresyondan anksiyeteye, alerjilerden otoimmün hastalıklara, migren ve fibromiyaljiden alzheimer’a, infertiliteden (kısırlık) kronik yorgunluk sendromuna kadar uzanan çok geniş bir hastalık spektrumunun merkezinde yer alıyor.
En büyük hudut ağına sahip
Bağırsaklarımızın duvarında yaklaşık 100 milyon hudut hücresinden oluşan, beyin dışındaki en büyük hudut ağı yer alır. Buna ‘enterik hudut sistemi’ diyoruz.
Bu yapı, sadece bir uzantı değil; işlevsel olarak bağımsız bir hudut sistemidir. Enterik hudut sisteminin en çarpıcı özelliği şudur: Omurilikten ayrıldığında bile çalışmaya devam eder. Yani sadece sinyal ileten bir kablo değildir; refleks üretir, çevresel değişkenlere nazaran karar verir, öğrenir, adaptasyon geliştirir. Kendi iç istikrarını kurabilen bir biyolojik zekâdan kelam ediyoruz. Fakat asıl devrimsel olan, beyinle kurduğu bağdır.
‘DUYGUSAL BEYNE’ DİKKAT!
“İkinci beyin” kavramı, bağırsakların sinirsel zenginliğini anlatmak için çok değerliydi. Enterik hudut sisteminin beyinden bağımsız çalışabildiğini, kendi reflekslerini üretebildiğini göstermesi açısından devrimsel bir kavramdır. Lakin bana nazaran artık bu tarif kâfi değil… Zira bağırsaklar sırf “düşünen” bir ağ değildir.Bağırsaklar hisseden, hatırlayan ve duygulanımı yöneten bir merkezdir. Ben bu yüzden kitabımda bilhassa “duygusal beyin” kavramını kullanıyorum. Zira bağırsak florası değiştiğinde, yalnız dışkı nizamı değil; ruh hâli, gerilim toleransı, dehşet eşiği, hatta toplumsal davranış biçimleri değişir.
Travma bağışıklığı da etkiler
Mesele yalnız kimyasal da değildir. Bu yüzden biz klinikte çok net şunu görüyoruz:
– Uzun periyodik yas yaşayan bir insanın bağırsağı değişiyor.
– Kronik endişe yaşayan bir insanın florası değişiyor.
– Travma yaşayan bir insanın sindirimi, bağışıklığı ve iştahı değişiyor. Yani bağırsak yalnız beynin buyruğunda bir organ değil; duygusal ömrün etkin bir taşıyıcısıdır. Bağırsak bozulduğunda yalnız sindirim bozulmaz;
– Duygusal dayanıklılık bozulur,
– Gerilim toleransı düşer,
– Anksiyete artar,
– Depresif taban oluşur.
Kitabımda “ikinci beyin”den öte “duygusal beyin” dememin nedeni tam olarak budur.
Vücudun regülasyon merkezidir
Bağırsak bozulduğunda sırf sindirim bozulmaz. Zira bağırsak yalnız sindirim yapmaz.
– Uyku bozulur; çünkü melatonin ve serotonin metabolizması etkilenir.
– Duygular bozulur; çünkü gerilim karşılığı ve nörotransmitter (sinir hücreleri ortasında bilgi akışını sağlayan kimyasal haberciler) istikrarı değişir.
– Hafıza bozulur; çünkü inflamasyon ve mikrobiyal toksinler hipokampal (hafızayı etkiler) fonksiyonları tesirler.
– Bağışıklık çöker; çünkü bağışıklık hücrelerinin büyük kısmı bağırsak yerinde regüle edilir.
– Hormonal istikrar kayar; çünkü bağırsak, endokrin (hormonal) sistemin görünmez bir uzantısıdır.
Yani bağırsaktaki bir bozulma, aslında tüm organizmanın regülasyon mimarisinde bir kırılmadır.
Bu nedenle ben bağırsakları bir “organ” olarak ele almıyorum. Onu bir regülasyon merkezi olarak ele alıyorum. Zira bağırsak, vücudun sırf bir modülü değil; vücudun kendi kendini ayarlama, dengeleme ve onarma kapasitesinin merkez düğümlerinden biridir. Ve biz bağırsakları bu merkezî rolüyle görmeden, çağdaş insanın hastalıklarını sahiden anlayamayız.
İşte önerilerim
1 – Gıdayı değil, sindirimi önemseyin
Ne yediğiniz kadar, neyi hazmettiğiniz belirleyicidir. Yavaş yiyin, âlâ çiğneyin.
2 – Mikrobiyotanızı besleyin
Lifli sebzeler, fermente besinler ve doğal besinler bağırsak ekosistemini onarır.
3 – Uykuyu tedavinin bir modülü kabul edin
Bağırsak, hormonlar ve bağışıklık sistemi en çok gece regüle olur.
4 – Şekeri ve ultra işlenmiş besinleri azaltın
Sessiz inflamasyonun (intihaplanma), bağırsaklardaki iyi-kötü bakteri istikrarındaki ve hormonal bozulmanın en güçlü tetikleyicisidir.
5 – Stresi vücutta tutmayın
Bastırılan her his, otonom hudut sistemi üzerinden bağırsakta bozulma yaratır.
6 – Bozucu alanlar ve otonom hudut sistemi değerlendirilmelidir
Regülasyon sağlanmadan kalıcı güzellik hali oluşmaz.
7 – Bedeni bastırmayın, regüle edin
Regülasyon tıbbı belirtileri susturmaz; sistemi tekrar ayarlar.
8 – Vücudun asit-baz istikrarını ihmal etmeyin
Vücudun asidik iç ortam, hücresel nefesi ve mitokondriyi bozar. Bu nedenle su içmek, istikrarlı beslenmek ve alkalili besinler tüketmek kıymetlidir.
9 – Sağlığı yalnızca hastalık yokluğu sanmayın
Sağlık; vücut, beyin, bağırsak ve vicdanın ahengidir.
BAĞIRSAKLARIN GÜCÜ
Kronik hastalıklar tek bir organdan kaynaklanmaz
Bugün şunu çok net görüyoruz: Çağdaş çağın pek çok hastalığı tek bir organın değil, regülasyon sistemlerinin çöküşüdür…
Bağırsaklar ise bu regülasyonun merkez düğüm noktalarından biridir.
Ezber bozan gerçek
Uzun yıllar tıpta şu ezber vardı: “Beyin bağırsakları yönetir.” Bugün artık biliyoruz ki bu bağlantı tek taraflı değil; hatta yük merkezi tersinedir.
Mevcut nörofizyolojik datalar, beyin–bağırsak eksenindeki bilginin yaklaşık % 90’ının bağırsaktan beyne yanlışsız aktığını göstermektedir. Yani beynimiz birden fazla vakit komut veren değil, dinleyen organdır.
Bu şu demektir: Bağırsaklarda oluşan her değişim – mikrobiyotadaki bir kayma, bağırsak duvarındaki bir inflamasyon gibi– direkt santral hudut sisteminin çalışma biçimini değiştirir.
Depresyonu beyinde aramak hakikat değil
Bu nedenle bugün artık depresyonu sadece beyinde, alerjiyi sadece bağışıklıkta, anksiyeteyi sadece psikolojide aramak bilimsel olarak yetersizdir. Bu tabloların büyük kısmı, enterik hudut sistemi–mikrobiyota–bağışıklık–otonom hudut sistemi sınırında şekillenen bir regülasyon bozukluğunun dışavurumudur.
Enterik hudut sistemi bu açıdan sadece “ikinci beyin” değildir. O, insanın iç dünyasını beyne taşıyan temel biyolojik anlatıcıdır. Ve biz onu anlamadan, insanı bütüncül olarak anlamamız mümkün değildir.
