Yüksek enflasyon Türk lirasının pahasını süratle düşürürken, 200 TL’lik banknot günlük gereksinimleri karşılamaktan uzaklaşıyor.
Artan fiyatlar karşısında nakdin alım gücü erirken, vatandaşlar sıradan harcamalarda bile nakit taşımak ve ödeme yapmakta zorlanıyor.
Market alışverişinden kira ödemesine, düğün takısından ikinci el araç alımına kadar 200 TL yetersiz kalıyor.
5 bin yahut 10 bin liralık ödemeler, para sayma, taşıma ve güvenlik meseleleriyle günlük hayatın lojistik yükü hâline geldi.
ATM’LER ALARM VERİYOR
Günlük para çekme limitleri enflasyona yetişemeyince, yüksek dengeli ödemelerde vatandaşlar ATM’leri dolaşmak zorunda kalıyor.
Parçalar hâlinde birkaç bankadan çekilen nakitler çantalarla taşınıyor; bu hem vakit kaybı hem de güvenlik riski yaratıyor. Maaş günlerinde ATM kuyrukları daha da uzuyor.
Nakit yükü toplumsal hayatı da değiştiriyor. Düğünlerde takı ve nakit geleneği yerini IBAN’lı davetiyelere bırakıyor. “Nakit getirmeyin” uyarısı yaygınlaşırken, takı merasimleri adeta para teslim merasimine dönüşüyor.
Zarfa sığmayan banknotlar, davetliler için sorun, düğün sahipleri içinse sayma ve saklama yükü oluşturuyor.
Konut piyasasında tablo misal. Depozito, kira ve emlak komitesi üzere kalemlerin tıpkı anda ödenmesi, kiracıları çanta dolusu nakit taşımaya zorluyor. “Evi tutmak için para taşımak” artık farklı bir sorun hâline geldi.
Kuyumcularda çöp torbalarıyla para taşınırken, pazarda ve küçük esnaf alışverişlerinde cüzdan ağırlaşıyor; bozuk para zahmeti, yüksek banknot sayısı ve para üstü sıkıntıları hem satıcıyı hem tüketiciyi zorluyor.
Türkiye Gazetesi’nin haberine nazaran, artan nakit muhtaçlığı, güvenlik risklerini de büyütüyor. Bilhassa bayanlar ve yaşlılar için yüksek ölçüde para taşımak, hırsızlık ve kapkaç riskini artırıyor.
Ekonomistler, nakit taşımanın külfet hâline gelmesini yüksek enflasyon ve banknotların alım gücündeki süratli erimeye bağlıyor.
200 TL’nin günlük harcamalarda yetersiz kalması, teknik olarak daha yüksek kupürlü banknot tartışmasını gündeme getirse de tek başına tahlil olmayacağı vurgulanıyor.
Yeni banknot basımı kısa vadede rahatlama sağlasa da, enflasyonla gayret edilmediği sürece paranın paha kaybı durmuyor.
Bu nedenle ekonomistler, nakit bağımlılığının azaltılması ve kredi kartı, temassız ödeme ile dijital sistemlerin yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
Ancak kart kullanımının da yüksek faiz ve borçlanma riski nedeniyle istikrarlı yönetilmesi, kalıcı tahlilin ise fiyat istikrarının sağlanması olduğu belirtiliyor.
