Bilim her vakit birinci seferde doğruyu bulamaz. Bunun en büyük delili ise 500 milyon yıl evvel yaşamış, yalnızca birkaç santim uzunluğundaki bir deniz canlısı: Hallucigenia sparsa.
Burgess Shale fosil yataklarında bulunan bu dikenli yaratık, o kadar tuhaftı ki ismini “Halüsinasyon” sözünden aldı; fakat asıl tuhaflık, bilim insanlarının onu yıllarca büsbütün yanlış anlamasıydı.
1977: “BU HAYVAN SIRIKLARLA YÜRÜYOR”
İngiliz paleontolog Simon Conway Morris, 1977’de fosili incelediğinde şoke edici bir tez ortaya attı: “Bu hayvan sırtındaki sert dikenlerin üzerinde, sırıkla yürür üzere yürüyor. Sırtındaki yumuşak tüpler ise yiyecek yakalamaya yarayan kolları.” Bu teori yıllarca kabul gördü. Bilim kitaplarına “dikenleri üzerinde yürüyen canavar” olarak girdi.
1991: “PARDON ZIT TUTUYORMUŞUZ”
Yıllar sonra İsveçli Lars Ramsköld fosili tekrar inceledi ve tarihi yanılgıyı fark etti. Fosil aslında baş aşağı duruyordu! Morris’in “bacak” sandığı şeyler aslında hayvanı koruyan sırt dikenleriydi. “Yiyecek toplayıcı kol” sanılanlar ise gerçek bacaklarıydı. Hayvan aksi çevrilince her şey mantıklı hale geldi.
Hayvanı düz çevirdiler fakat bu sefer de önüyle ardını karıştırdılar. Yıllarca fosilin bir ucundaki koyu lekenin, ezilmiş bir baş olduğu sanıldı. Nature mecmuasında yayınlanan son çalışma ise noktayı koydu: O leke baş değil, hayvan öldükten sonra dışarı çıkan bağırsak sıvılarıydı! Gelişmiş mikroskoplarla yapılan incelemede, gerçek baş ve ağız, yıllarca “kuyruk” sanılan öteki uçta bulundu. Üstelik ağzının etrafında halka halinde dişler vardı.
KAMBRİYEN PERİYODUNUN SİMGESİ
Bugün “Lobopod” kümesine dahil edilen Hallucigenia, bilimin kusursuz olmadığını fakat kusurlarını düzelterek ilerlediğini gösteren en hoş örnek. 500 milyon yıllık bu minik “kabus”, sonunda hak ettiği hakikat resme kavuştu.
