HSK, hakim ve savcıların toplumsal medya kullanımına ait prensip ve hudutları hatırlatan bir açıklama yayımladı. HSK Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu imzasıyla dağıtıma gönderilen yazıda, yargı mensuplarının toplumsal medya ve dijital ağlardaki paylaşımlarının yargının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve toplum nezdindeki güvenilirliği üzerinde direkt tesirli olduğu vurgulandı.
Açıklamada, Anayasa’nın 9’uncu ve 138’inci unsurları uyarınca yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığı hatırlatılarak, hakim ve savcılara tanınan anayasal teminatın bir ayrıcalık değil, yargıya duyulan itimadı müdafaaya yönelik bir sorumluluk olduğu tabir edildi. Yargı etiği unsurlarının belirlenmesinin HSK’nın misyonları ortasında yer aldığına dikkat çekildi. Açıklamada şu sözlere yer verildi:
“AÇIK OLMADIĞINI ORTAYA KOYMAKTADIR”
“Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, yargı yetkisinin Türk Milleti ismine bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağını, yargıçların misyonlarında Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine nazaran karar vereceklerini teminat altına almıştır. Anayasa’nın 9’uncu ve 138’inci hususlarında tabirini bulan bu teminat, yargı yetkisinin hiçbir organ, makam, merci yahut kişinin müdahalesine açık olmadığını ortaya koymaktadır.
Ancak yargıçlara tanınan bu anayasal garanti, bir ayrıcalık olmayıp yargıya duyulan inancın korunması emeliyle yüklenmiş bir sorumluluğun tabiridir. Bundan dolayıdır ki yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, sadece yargısal faaliyet sonucunda verilen kararlarla değil, yargıçların ve savcıların mesleksel ve şahsî davranışlarının tamamında sergiledikleri etik duruşla mana ve kıymet kazanmaktadır.
HÂKİMLERİN VE SAVCILARIN TOPLUM NEZDİNDEKİ SAYGINLIKLARINA VURGU YAPILDI
6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu uyarınca, yargı etiği prensiplerinin belirlenmesi Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun vazife ve yetkileri ortasında yer almaktadır. Bu kapsamda kabul edilmiş olan Türk Yargı Etiği Bildirgesi, yargıçların ve savcıların misyonlarını ifa ederken uymakla yükümlü oldukları etik çerçeveyi açık, sistematik ve bağlayıcı biçimde ortaya koymakta; adaletin en hassas ve hakikat biçimde tecellisini sağlama sorumluluğunu taşıyan yargı mensuplarının, tüm süreç, karar ve davranışlarının insan ve toplum hayatı üzerindeki tesirlerini gözeterek hareket etmelerini temel almaktadır.
Bu kapsamda, yargıçların ve savcıların toplum nezdindeki saygınlıklarının ve güvenilirliklerinin korunmasının birebir vakitte Türk yargısının prestijini direkt güçlendirdiği bilhassa vurgulanmaktadır. Dijital bağlantı araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, toplumsal medya ve gibisi dijital ağlar yargı mensuplarının kelam, davranış ve tavırlarının görünürlüğünü ve tesirini değerli ölçüde artırmıştır.
Hâkim ve savcıların tabir özgürlüğü gerek ulusal gerekse milletlerarası seviyede garanti altında bulunmaktadır. Bununla birlikte, hâkimlik ve savcılık mesleğinin kendine has yapısı nedeniyle yargıçlar ve savcıların söz özgürlüğü bakımından birtakım sınırlamalar ve form kurallarının öngörülmesi, memleketler arası hukuk uygulamalarında da üzerinde değerle durulan bir konudur.
Türk Yargı Etiği Bildirgesi’nde de açıkça tabir edildiği üzere; toplumsal medya başta olmak üzere kitle bağlantı araçları vasıtasıyla yapılan yorum, kıymetlendirme, paylaşım, beğeni ve etkileşimler birçok vakit yargı mensubunun ferdî alanıyla sonlu kalmamakta, çarçabuk bağlamından koparılabilmekte ve yargıya duyulan itimat üzerinde direkt tesirli olabilmektedir. Bu prestijle, yargıçların ve savcıların toplumsal medya kullanımında sırf fiili tarafsızlık ve bağımsızlıkla yetinmeyip, her durumda tarafsızlık ve bağımsızlık görünümünü müdafaa yükümlülüğünü de gözetmeleri büyük ehemmiyet taşımaktadır.
Sosyal medya ve dijital ağları kullanırken yaşanabilecek tereddütleri gidermek ve yargıçlar ile savcılara yol göstermek hedefiyle hazırlanan ‘Türk Yargı Etiği Bildirgesi Kapsamında Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu’nun 08.03.2022 tarihli ve 639 sayılı kararı ile kabul edilmiş olup, 21.04.2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
“TAKİP VE ETKİLEŞİM MÜNASEBETLERİNDEN, FOTOĞRAF, GÖRÜNTÜ VE GİBİSİ GÖRSEL PAYLAŞIMLARA KADAR…”
Türk Yargı Etiği Bildirgesi Kapsamında Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’nde de detaylı biçimde düzenlendiği üzere toplumsal medya ve dijital ağlardaki hesapların oluşturulmasından, paylaşımların içeriğine, sanal arkadaşlık, takip ve etkileşim münasebetlerinden, fotoğraf, görüntü ve gibisi görsel paylaşımlara kadar dijital dünyadaki tüm davranışlarında, hâkim ve savcıların yargıyı temsil ettiklerinin şuuruyla, seçici, ihtiyatlı ve ihtimamlı hareket etmeleri beklenmektedir. Ayrıyeten, bu mecralarda yapılan paylaşımların, silinmiş olsalar dahi dijital dünyada varlıklarını sürdürebileceği ve uzun mühlet kamuoyu algısı üzerinde tesirli olabileceği hususu da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu kapsamda, Konseyimize intikal eden birtakım müracaatlar ile yazılı ve görsel basında yer alan değerlendirmelerden, hâkim ve savcılarımızın toplumsal medya kullanımına ait prensip ve sonlar konusunda vakit zaman tereddüt yaşayabildikleri anlaşılmaktadır.
Bu durum, Türk Yargı Etiği Bildirgesi ile Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’nin yol gösterici niteliğinin bir kere daha hatırlatılmasını ve mesleksel hassasiyetlere ait farkındalığın güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
“AZAMİ DİKKAT VE İHTİMAM GÖSTERİLMELİ”
Bu çerçevede bilhassa; Toplumsal medya ve dijital ağlarda yapılan paylaşımların, yorumların, beğeni ve etkileşimlerin, yargıçların ve savcıların ferdî alanıyla sonlu olmadığı; bunun yargı mensubu kimliği ve yargısal statüden bağımsız düşünülemeyeceği ve yargıya duyulan inancı direkt etkileyebileceği, devam eden yahut ileride görülmesi olası soruşturma ve davalara, taraflara, vekillere ya da toplumsal ve siyasi nitelik taşıyan olaylara ait paylaşımların, tarafsızlığı ve tarafsızlık görünümünü zedeleyebileceği, yargısal sıfatla kullanılan yerlerin, duruşma salonlarının, adliye binalarının ve yargısal otoriteyi temsil eden cübbe, kürsü ve gibisi sembollerin toplumsal medya paylaşımlarına mevzu edilmesinin, paylaşımın hedefi ve içeriğinden bağımsız olarak makul ve bilgili bir gözlemci nezdinde yargı yetkisinin şahsî yahut toplumsal alakalara mevzu edildiği izlenimini doğurabileceği ve bu nedenle bu cins paylaşımlarda ayrıyeten hassasiyet gösterilmesi gerektiği,
Yargısal süreçlere, bâtın kalması gereken bilgi ve dokümanlara yahut ferdî bilgilere ait konuların, toplumsal medya ya da öteki bir dijital mecrada direkt yahut dolaylı halde ifşa edilmemesi gerektiği, toplumsal medya üzerinden kurulan arkadaşlık, takip ve etkileşim bağlantılarının, hâkim ve savcıların süreç ve kararlarının bu münasebetlerden etkilendiği ya da etkilenebileceği istikametinde bir izlenim doğurmaya elverişli hâle gelmemesi; bu tıp dijital ilgilerin kamuoyunda nasıl algılanabileceği konusunun da gözetilerek ihtiyatlı olunmasının etik sorumluluğun doğal bir gereği olduğu,
hususları bilhassa dikkate alınmalıdır.
Bu kapsamda, hakim ve savcılarımızın; Türk Yargı Etiği Bildirgesi, Türk Yargı Etiği Bildirgesi Rehberi ve Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’ni birlikte dikkate alarak, toplumsal medya ve dijital ağların kullanımında azami dikkat ve itinası göstermeleri; fiilî tarafsızlığın yanı sıra tarafsız görünme yükümlülüğünü de her hâl ve kuralda gözetmeleri; yargının bağımsızlığına, tarafsızlığına ve toplum nezdindeki güvenilirliğine ziyan verebilecek her türlü paylaşım ve etkileşimden titizlikle kaçınmaları hususu değerle hatırlatılmaktadır. Keyfiyetin nezdinizde misyon yapan tüm hâkim ve savcılara duyurulması konusunda bilgilerini ve gereğini arz ve rica ederim.”
