Türkiye6 Şubat 2023’te asrın felaketini yaşadı. Kahramanmaraş merkezli zelzeleler, 11 kenti vurdu, 53 bin 697 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi de yaralandı.
14 milyonun üzerinde vatandaşı etkileyen felaketin üzerinden 3 yıl geçti lakin yaralar hâlâ sarılamadı. Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığı raporuna nazaran 26 Ocak 2026 tarihi prestiji ile hala 360 bin kişi 126 bin konteynerde kalıyor. Depremzedeler, üçüncü yıllarını da mesken hasreti ile konteynerlerde geçiriyor.
Hatay’da zelzelede ölenleri anma merasimleri sessiz yürüyüşle başladı.
SORUNLAR DAĞ GİBİ
Şubat 2025’te zelzelenin 2. yılında 649 bin kişi konteynerlerde kalıyordu. Ortadan bir yıl geçti durum fazla değişmedi. Yalnızca Hatay’da 112 bin kişi konteynerlerde yaşamaya devam ediyor. Bölgede pak suya, sıhhat ve eğitim hizmetine ulaşmakta zahmet çekiliyor.
Hatay’da 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy konutu ve 7 bin 202 işyeriyle toplam 153 bin 755 bağımsız kısım kağıt üzerinde tamamlandı. Lakin depremzedeler eksikler nedeniyle konutlara yerleşemedi. Altyapı, üstyapı, peyzaj, toplumsal donatı, ulaşım ve güvenlik meseleleri da var.
DEPREM DEĞİL ÇÜRÜK BİNA
17 Ağustos 1999’daki 7.4’lük Marmara Zelzelesinde de 19 bin kişi öldü. Halbuki 1999-2024 ortasında Japonya-Tayvan-Şili-Azerbaycan-Özbekistan’da yaşanan 7.7 ile 9.1 şiddetindeki sarsıntılarda meyyit sayısı 700’ü geçmedi. 2003’te Japonya’da 8.3 büyüklüğündeki sarsıntıda bir kişi bile ölmedi. Bu da ‘’Deprem değil çürük bina öldürür’’ kelamını bir defa daha doğruladı.
Ölenler mezarda sorumlu dışarıda
Depremden sonra başlayan yargılamalar ağır aksak ilerliyor. Bölgede “Ölenler mezarda, sorumlular dışarıda” yorumu yapılıyor. Birçok vilayette yıkılan binalar ve ölümlere karşın kamu vazifelileri için yargılama müsaadesi verilmedi. Müteahhitler tutuklandı lakin birinci duruşmada tahliye edildi. KKTC’li sportmen çocukların can verdiği Adıyaman’daki İsias Otel faciasında verilen hafif mahpus cezaları isyan ettirdi. Birtakım müteahhitlere de ‘İyi hal indirimi’ uygulandı.
Eşi kolu bacakları enkazda kalan kadın
Eğitim sorun yumağı
Deprem bölgelerinde konteynerlerde üçüncü kış yaşanıyor; eğitim ve sıhhatte aksamalar devam ediyor. Çocuklar ısınma sorunu yaşayan, kalabalık konteyner sınıflarda okuyor. Yalnızca Hatay’da 80 bin öğrenci konteyner okullarda eğitim görüyor. Okullar yetersiz olduğu için ikili öğretime geçildi. Hijyen sorunu var, velilerden paklık için ‘bağış’ isteniyor. Adıyaman’da 13 bin 800 öğrenci taşımalı eğitime devam ediyor; öğrencilerin yüzde 62’si beslenme dayanağı alamıyor. Malatya’da 2 bin 200 derslik planlandı fakat 857’si yapıldı. Kahramanmaraş’ta hala 365 okul kullanılamaz halde bulunuyor.
Toplanan 182 milyar TL sarsıntı vergisi nerede?
1999 “Büyük Marmara Depremi’’ sonrası 26 Kasım 1999’da Resmi Gazete’de yayımlanan 4481 sayılı Kanun ile “Özel Bağlantı Vergisi” ismi altında sarsıntıya hazırlık vergisi alınmaya başlandı. Süreksiz olan bu vergi 2000 yılı sonunda kaldırılmadı ve 23 Kasım 2000’de TBMM’de kabul edilen 4605 sayılı kanun ile kalıcı hale getirildi. Çeyrek yüzyıldır vatandaştan “Sizi sağlam binalara kavuşturacağız” diye para alındı. 2000-2025 yılı sonuna kadar 182 milyar 37 milyon TL toplandı.
