‘’Mamografi tehlikeli, kanseri tetikleyebilir’’, ‘’Ailemde kanser yok, münasebetiyle risk taşımıyorum’’, ‘’Bir şikayetim yok, bu nedenle denetime gitmem gerekmez’’ üzere niyetler bayan sıhhatini tehlikeli bir sürece taşıyabiliyor.
“Çünkü bayan hastalıklarının birçoğu sessizce ilerliyor. Bu durum da teşhiste geç kalınmasına neden oluyor. Halbuki yılda bir kere jinekolojik muayene, ultrason, mamografi ve beraberinde yapılacak testler, başta bayan kanserleri olmak üzere pek çok değerli hastalığın erken devirde tedavi edilmesini sağlıyor’ diyen Bayan Hastalıkları Ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, sık görülen bayan hastalıklarıyla ilgili şu bilgileri paylaştı:
Meme kanseri
Meme dokusundaki süt kanal yahut bezlerinde bulunan hücrelerin DNA’sında meydana gelen hasar, hücrelerin denetimsiz büyüyüp, kansere dönüşmesidir. Türkiye’de yıllık ortalama 24 bin yeni göğüs kanseri olayı görülmektedir. Daha çok ileri yaş hastalığı olarak algılansa da her sekiz bayandan birinde görülür. 40 yaş altında görülme sıklığı da gitgide artmaktadır. Genetik, fazla kilo, hareketsizlik, sigara ve alkol tüketiminin riski artırdığı bilinmelidir. En yaygın belirtisi göğüste kitle, koltuk altında ele gelen lenf bezi şişlikleridir.
Mamografiden korkmayın
Kadının göğüs dokusunu tanıması, risk faktörlerini bilmesi, taramalarını (özellikle mamografi) aksatmaması hayati ehemmiyet taşır. Mamografi sanıldığı üzere tehlikeli değildir, çekimden alınan radyasyon yaz aylarında güneşten alınan kadardır.
Kendi kendinizi muayene edin
20’li yaşlardan itibaren kendi kendinize elle muayeneye başlayın. Her ay adet başlangıcından itibaren yaklaşık 1 hafta sonra bu muayeneyi yapın. Ayakta ayna karşısında evvel göğüs derisinde çekinti, kızarıklık, göğüs başlarında çökme yahut akıntı olup olmadığına bakın.
Sonra sağ göğüs için sol, sol göğüs için sağ elinizi kullanarak göğüslerinizin tümünü parmak uçlarınızla yoklayın. Göğüs altlarını ve koltuk altlarınızı da denetim etmeyi unutmayın. Tıpkı muayeneyi banyoda göğüslerinize sabun ya da beden şampuanı sürüp, kayganlığı artırarak da yapabilirsiniz. Bu muayene sayesinde olağan göğüs dokunuzu tanıyıp, yeni bir kitle oluşması halinde onu çabucak fark edebilirsiniz.
Rahim kanseri
Kadınların üreme sistemini etkileyen en yaygın kanser çeşididir. Rahim içinde yer alan hücrelerin denetimsiz ve olağandışı bir formda büyümesi ve çoğalması sonucu ortaya çıkar.
İşte Risk faktörleri:
Genetik, ileri yaş, çok sayıda doğum yapmak, erken yaşta adet görmek, geç menopoz, obezite,
hiç gebelik yaşamamak, yüksek yağlı beslenme, yumurtalık hastalıkları, sigara kullanımı ve hormon değişimleridir.
Menopoz sonrası kanamalara dikkat!
En yaygın ve birinci belirtisi olağandışı rahim kanamasıdır. Ayrıyeten periyotlar ortasında yahut menopoz sonrasında kanamaya yol açar. Tedavisi çoklukla rahmin alınması süreci olan histerektomi ameliyatını içerir.
Çikolata kisti
Endometriozis, infertiliteye (kısırlığa) yol açan değerli nedenlerden biridir. Belirtileri; adet görememe, regl sancısı, çok tüylenme, sivilce ya da jinekolojik sorunlardır. Lakin hiçbir belirti vermeden sinsice ilerleyebilir.
‘Regl ağrısı’ deyip de geçmeyin
Regl ağrısı çeken genç kızlarda ve bayanlarda bu sorun ağrı kesicilerle geçiştirilip, hafife alınmamalı. Kesinlikle çikolata kisti varlığı araştırılmalıdır. Hastalığın erken teşhisle tedavisi mümkündür. Fakat tedavi sonrasında da sistemli takip edilmesi gerekir. Öte yandan regl periyodu, genç kız ve bayanlarda kansızlığın en değerli nedenlerinden biridir. Bu olağan bir durum üzere kabul edilmemeli, tedavisi aksatılmamalıdır.
Rahim ağzı kanseri
Rahmin vajinaya bağlanan alt ve dar kısmı olan ‘serviks’ hücrelerinde başlayan ve gelişen yaygın bir kanser cinsidir. Bayanlarda en sık görülen 3’üncü kanser tipidir. Ekseriyetle ileri devirde belirti verir. İşaretleri; cinsel alaka sonrası, iki regl ortası arası ve menopoz sonrası olağandışı kanamalardır.
Aşıyla korunmak mümkün
HPV virüsünün yanı sıra sigara kullanımı, zayıf bağışıklık sistemi, 5 yıldan uzun müddet doğum denetim hapı kullanımı, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, erken yaşta başlayan cinsel münasebet, çok eşlilik ve fazla sayıda doğum hikayesi de risk faktörleri ortasında yer alır. Önlenebilen tek kanser tipidir. HPV aşısı koruyuculuk sağlarken, yılda bir kere yaptırılması gereken PAP-Smear testi de erken teşhisle, hastalığın tedavisini mümkün kılar.
Polikistik Over Sendromu
PCOS, üreme çağındaki bayanlarda en sık görülen birden fazla vakit sessizce ilerleyen hormonal bozukluklardan biridir. Yumurtalıklarda çok sayıda küçük kistin oluşmasıyla karakterize edilen bu sendrom, yalnızca adet nizamını bozmaz, tıpkı vakitte metabolizma ve doğurganlık üzerinde de olumsuz tesirlere yol açar.
Nasıl anlaşılır?
PCOS; ekseriyetle adet düzensizliği, çok tüylenme, sivilce ve kilo denetiminde zorluk üzere belirtilerle kendini gösterir. Uzun vadede diyabet, kalp hastalıkları ve infertilite (kısırlık) riskini de artırabileceği için erken tedavi gerektirir. Hormon testleri ve genel muayene ile teşhis edilebilir.
MİYOM
Rahmin kas katmanından kaynaklanan yeterli huylu tümörlerdir. Ülkemizde 30-40 yaş ortası dört bayandan üçünde rastlanır. Birçok bayanda hiçbir belirti vermeden yıllarca sessiz kalabilir. Nedenleri net bilinmese de genetik, hormonal değişiklikler ve çevresel faktörlerin tesirli olduğu düşünülmektedir. Belirtileri ortasında olağandışı kanamalar, ağrılı regl periyotları, sırt ağrısı, ağrılı cinsel bağ, sık idrara çıkma, kabızlık ve gebelikle ilgili problemler yer alır. Vakitle kanserleşebilir. Hormonlardan etkilenir. Menopoz sonrası küçülebilir nadiren de büyüyerek kanserleşebilir. Teşhis, jinekolojik muayene ve ultrasonografi ile konur. Sistemli doktor kontrolü ve uygun tedavi, olumsuz tesirlerini ortadan kaldırır.
