Beyinsağlığı için hareket de çok önemli… Bilhassa 40 yaşından sonra zayıflamaya başlayan hafızayı zinde tutmak için çarçabuk yapabileceğiniz tesirli idmanlar var. Yaş ilerledikçe evvelden çok önemsemediğimiz dalgınlıklar, kelimeyi lisanın ucunda hissedip çıkaramama, odaklanma zahmeti ve çabuk yorulma daha sık yaşanır. Birden fazla kişi bunu yaşın doğal sonucu sanır. ‘’Oysa bu noktada beynin en büyük düşmanı yaş değil, hareketsizliktir’’ diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, beyin için de nizamlı antrenmanın kıymetini şöyle anlattı:
Unutkanlığı olanlar da idman yapmalı mı?
Evet. Hatta bilhassa önerilir. İdman, hafıza merkezlerini besleyen en güçlü doğal yollardan biridir.
EGZERSİZ ALZHEIMER VE BUNAMAYI ÖNLER Mİ?
Tek başına önlemez lakin riski azaltır ve sürecin yavaşlamasına katkı sağlar. Bu nedenle beyin sıhhati için vazgeçilmezdir.
Evde neler yapılabilir?
Beyninegzersizden yarar görmesi için konutta sandalyeden kalkıp oturma antrenmanları, direnç bantlarıyla çalışmalar ve istikrar idmanları kafidir. Lakin bunlar tertipli yapılmalıdır.
HAFTADA KAÇ GÜN YAPILMALI?
Beyin nizamlı ihtar ister. Haftada bir yapılan uzun antrenman yerine, sık yapılan kısa antrenmanlar (haftada en az 5 gün ve güne 30 dakika) daha tesirlidir.
Tek tip antrenman kâfi olmaz
Genç yaşlarda beden birçok açığı tolere edebilir. Fakat orta yaşla yani 40 yaşından sonra dört temel sistem tıpkı anda zayıflamaya başlar.
Kas sistemi, güç sistemi, istikrar sistemi ve hafıza sistemi.
Sadece yürüyüş yapmak kalp ve deveran için çok yararlıdır. Lakin kas gücünü gereğince korumaz. Yalnızca tartı çalışmak kası güçlendirir lakin beyne giden kan akımını tek başına artırmaz. Yalnızca bulmaca çözmek zihni meşgul eder lakin dengeyi geliştirmez. 40 yaş sonrası idman, dört ayaklı bir masa üzere düşünülmelidir. Aerobik antrenman, direnç idmanı, zihinsel antrenmanlar ve istikrar çalışmaları birlikte yer almalıdır.
1 – Aerobik egzersiz
Kalp atışını hızlandıran ve beyne daha fazla oksijen taşıyan hareketlerdir. Bunlar hafıza merkezi olan hipokampus için çok kıymetlidir. Tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme, dans, tenis üzere aktiviteler bu kümeye girer. Açık havada yapılan aerobik idmanların tesiri daha da artar. Beyin tıpkı anda çevreyi tarar, sesleri ayıklar, taraf bulur, reflekslere süratli cevap verir ve dengeyi korur. Bu çoklu vazife hali, beynin farklı ağlarını birlikte çalıştırır.
2 – Direnç egzersizi
Kaslar yalnızca hareket etmemizi sağlamaz. Birebir vakitte beyinle daima iki taraflı bağlantı halindedir. Bu bağlantının merkezinde mitokondriler bulunur. Direnç idmanları yapıldığında kas hücrelerindeki mitokondri sayısı ve verimliliği artar. Bu da bedenin genel güç kapasitesini yükseltir. Güç üretimi arttıkça beyin de bundan direkt faydalanır. Zira beyin, bedendeki gücün büyük bir kısmını tek başına tüketir. Kol ve bacak kaslarını çalıştıran kolay hareketler, sandalyeden kalkıp oturma antrenmanları, direnç bantlarıyla yapılan çalışmalar kas kaybını besbelli formda yavaşlatır. Özetle direnç idmanı yalnızca kasları değil, beynin güç altyapısını da güçlendirir.
3 – Zihinsel egzersiz
Zihinselegzersiz denince birçok kişinin aklına bulmaca çözmek, SUDOKU yapmak ya da kitap okumak gelir. Lakin beynin asıl çıkar sağladığı idmanlar, farklı beyin bölgelerini birebir anda çalıştıran ve mümkünse vücudu de işin içine katan çalışmalardır.
Özellikle iki elin birlikte kullanıldığı idmanlar beynin sağ ve sol yarım küresini tıpkı anda aktive eder. Parmaklarla sayı saymak, iki elde farklı kombinasyonlar yapmak, kalemle biçim çizerken tıpkı anda tarih söylemek üzere kolay çalışmalar bile güçlü zihinsel ihtarım yaratır.
Diş fırçalarken baskın olmayan eli kullanmak, farklı bir yoldan yürümek, yeni bir tanım denemek ya da yeni bir hobiye başlamak beynin öğrenme ağlarını harekete geçirir. Tertipli zihinsel antrenman yapan bireylerde dikkat müddeti uzar, zihinsel sürat artar, söz bulma kolaylaşır.
4 – İstikrar egzersizi
Dengede kalmaya çalışırken görme sistemi, iç kulak, kaslardan ve eklemlerden gelen duyular ve dikkat ağı birebir anda çalışır. Yaş ilerledikçe bu sistemler ortasındaki ahenk yavaş yavaş azalır. Kişi farkında olmadan hareketlerini kısıtlar. Hareket azaldıkça beyin daha az ikaz alır. İstikrar antrenmanları bu döngüyü kırar. Tek ayak üzerinde durmak, evvel gözler açık sonra kapalı denemek, düz bir çizgi üzerinde parmak ucu yürümek, sandalyeden kalkarken elleri kullanmamaya çalışmak, yavaşça sağa sola tartı aktarmak üzere kolay idmanlar istikrar ağlarını aktive eder.
Denge antrenmanları yalnızca düşme riskini azaltmaz. Birebir vakitte refleksleri hızlandırır, dikkat ağlarını güçlendirir ve beyefendisine daima uyanık kal sinyali gönderir. İstikrar merkezimiz ne kadar güçlü ise hafızamız da o kadar güçlü olur.
BEYİN SAĞLIĞI
VÜCUTTA NELER OLUR?
Hareket ettiğimiz vakit bedenimizde bir dizi biyolojik süreç devreye girer…
KAN AKIMINI ARTIRIR
Önce beyne giden kan akımı artar. Bu, beyin hücrelerine daha fazla oksijen ve besin taşınması manasına gelir.
HÜCRELER İYİLEŞİR
Mitokondriler, yani hücrelerin güç üreten merkezleri daha verimli çalışmaya başlar. Güç üretimi yükseldikçe beyin hücreleri de daha sağlıklı çalışır.
YENİ YOLLAR AÇILIR
Egzersiz, BDNF ismi verilen ve beyin için adeta gübre üzere çalışan bir proteinin artmasını sağlar. BDNF, yeni hudut irtibatlarının kurulmasını ve mevcut kontakların güçlenmesini takviyeler. Yani hareket eden bir insanın beyninde hakikaten yeni yollar açılır.
‘GÜÇLENEBİLİRSİN’ İLETİSİ VERİR
Beyin için hareket yalnızca kasların çalışması demek değildir. Hareket, beyne ‘’Hâlâ aktifsin, öğreniyorsun, güçlenebilirsin ve genç kalabilirsin’’ bildirisi verir.
Bu bildiri tertipli geldiğinde beyin buna karşılık verir. Yani orta sıra idman yapmak olmaz, hareketi hayatın doğal
bir kesimi haline getirmek gerekir.
HAREKET AZALIRSA NELER YAŞANIR?
Hareket azaldığında güç üretimi düşer, irtibatlar zayıflar, zihinsel esneklik azalır. Beyin bu durumu çok süratli fark eder. Kişi kendini daha dalgın, daha yorgun ve zihinsel olarak daha yavaş hisseder.
