Hebrew Üniversitesi’nden arkeologlar Yosef Garfinkel ve Sarah Krulwich, 29 farklı arkeolojik alandan elde edilen Halaf devri çömleklerindeki bitki motiflerini ayrıntılı biçimde tahlil etti. Elde ettikleri bulgular, bu yapıtların insanlık tarihinde bitkilerin sanatın ana teması olarak birinci defa seçildiği anı temsil ettiğini ortaya koydu.
Araştırmacılara nazaran, çömleklerdeki motifler çiçekler, fidanlar, çalılar ve ağaçları betimliyor. Fakat bu bitkiler tarımla ilgili değil; tersine, doğal hoşlukları ve simetrileri nedeniyle sanat konusu hâline getirilmişler. Bu da erken periyotta estetik algının ve geometrik farkındalığın geliştiğini gösteriyor.
En dikkat cazip bulgulardan biri, çiçek motiflerindeki yaprak sayılarının geometrik dizilere dayanması. Kimi kâselerde 4, 8, 16, 32 ve hatta 64 yapraklı çiçek desenleri görüldü. Bu dizilim, açıkça şuurlu matematiksel bir düzenleme izlenimi veriyor.
Sarah Krulwich, “Bu desenler, yazının ortaya çıkmasından çok evvel matematiksel fikrin başladığını gösteriyor” diyor. Motiflerin yüzeyde eşit formda dağıtılması, muhakkak dizilerde tekrarlanması ve görsel istikrar gözetilerek yerleştirilmesi de bu fikir yapısını destekliyor.
Bu sanatsal söz biçimi, yalnızca süsleme hedefi taşımıyor olabilir. Garfinkel’e nazaran, bu görsel simetri anlayışı gündelik hayatta da karşılık bulmuş olabilir; örneğin hasat paylaşımı yahut tarlaların bölünmesi üzere bahislerde alanı eşit halde bölme yeteneği kıymet arz ediyordu.
Araştırmacılar, birçok motifin daha evvel yayınlanmış kaynaklarda “bitkisel” olarak tanımlanmadığını, lakin dikkatli tahlil sonucu bitki formlarının ayırt edilebildiğini belirtiyor. Bu da tarih öncesi sanatın yorumlanmasında yorumlama farklarının ne kadar değerli olabileceğini ortaya koyuyor.
